کتاب طرحواره درمانی برای اختلال شخصیت مرزی

کتاب «طرحواره‌درمانی برای اختلال شخصیت مرزی» نوشته‌ی آرنود آرنتز و هنی فن خندرن، اثری تخصصی در حوزه‌ی روان‌شناسی بالینی است و پرسشی را دنبال می‌کند که درمانگران سال‌ها با آن روبه‌رو بوده‌اند: وقتی واکنش‌های هیجانی فرد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی در فاصله‌ای کوتاه از اضطراب به خشم و از خشم به سردی و کناره‌گیری می‌رسد، درمان باید به کدام لایه از تجربه‌ی او نزدیک شود؟ پاسخ نویسندگان در چارچوب طرحواره‌درمانی شکل می‌گیرد؛ رویکردی که جفری یانگ بنیان گذاشت و در این کتاب برای درمان اختلال شخصیت مرزی تدوین شده است.
مفهوم محوری کتاب «حالت‌های طرحواره‌ای» است که طبق آن به‌جای آن‌که رفتارهای متناقض بیمار فهرستی از نشانه‌ها دیده شود، کتاب هر رفتار را به حالتی هیجانی پیوند می‌دهد که در همان لحظه فعال شده است. کودک رهاشده یا آسیب‌دیده با احساس تنهایی و بی‌پناهی شناخته می‌شود، کودک خشمگین و تکانشی با فوران خشم و عمل بدون سنجش پیامدها، والد تنبیه‌گر با صدای درونی سرزنشگر، و محافظ جداشده با بی‌حسی عاطفی و فاصله گرفتن از دیگران. در برابر این حالت‌ها، بزرگسال سالم قرار دارد؛ بخشی از شخصیت که باید نیازها را بشناسد، هیجان‌ها را تنظیم کند و تصمیم‌های متعادل‌تری بگیرد. چنین نقشه‌ای به درمانگر امکان می‌دهد بپرسد اکنون کدام حالت فعال است و مسیر بازگشت از آن چیست.
ساختار کتاب از این نگاه نظری به سمت عمل می‌رود. مسیر آن با شناخت اختلال شخصیت مرزی آغاز می‌شود، به مدل طرحواره‌درمانی و برنامه‌ریزی درمان می‌رسد، سپس رابطه‌ی درمانی را بررسی می‌کند و بعد به تکنیک‌های هیجانی، شناختی و رفتاری می‌پردازد. روش‌های ویژه‌ی هر حالت و مراحل پایانی درمان نیز بخش‌های بعدی را تشکیل می‌دهند. در بخش تکنیک‌ها، کار با خاطرات و تجربه‌های گذشته از طریق بازپردازی تصویری و ایفای نقش تاریخی توضیح داده می‌شود و در کنار آن بررسی باورهای ناسازگار و تمرین الگوهای رفتاری تازه جای دارد. مفهوم «والدگری محدود» نیز در بخش رابطه‌ی درمانی مطرح می‌شود: درمانگر در چارچوبی حرفه‌ای و با حفظ مرزهای درمان، به برخی نیازهای هیجانی بنیادین بیمار پاسخی سالم می‌دهد. «طرحواره‌درمانی برای اختلال شخصیت مرزی» برای روان‌شناسان بالینی، روان‌درمانگران، روان‌پزشکان و دانشجویان پیشرفته‌ی روان‌شناسی بالینی نوشته شده و ناشر نیز آن را برای همین گروه معرفی کرده است.