کتاب شبکه های اجتماعی و سیاست قدرت

کتاب «شبکه‌های اجتماعی و سیاست قدرت: چگونه شبکه‌های اجتماعی در حال تغییر دادن دموکراسی‌ها هستند» نوشته‌ی آمبر سینها، با نگاهی تحلیلی به این مسئله می‌پردازد که چگونه پلتفرم‌های دیجیتال به عنوان بازیگران جدید عرصه قدرت ظاهر شده‌اند. سینها که به عنوان پژوهشگر و حقوق‌دان حوزه فناوری فعالیت می‌کند، در این اثر استدلال می‌کند که عرصه عمومی برخلاف تصور برخی کارشناسان، یک پدیده‌ی فانتزی یا تخیلی نیست؛ بلکه کالبد واقعی جامعه است که اکنون تحت تأثیر ابزارهای نوین بازسازی می‌شود. او با رد این ایده که باید دموکراسی را به نفع تکنوکراسی متخصصان رها کرد، بر این باور است که ریشه‌ی چالش‌های امروز را باید در نحوه تعامل مردم با ابزارهای دیجیتال جستجو کرد. در واقع این وکیل هندی نشان می‌دهد که انتقال بحث‌های سیاسی از فضاهای سنتی به بسترهایی مانند فیس‌بوک، توییتر، واتس‌اپ و دیگر پیام‌رسان‌ها، مجاری دسترسی به اطلاعات معنا‌دار را دستخوش تغییر کرده و مدل‌های جدیدی از بسیج توده‌ها و سازمان‌دهی عقاید مشترک را پدید آورده است.
بخش مهمی از این تئوری بر مفهوم دگرگونی پدیده‌ی افکار عمومی و شکل‌گیری «عرصه عمومی شبکه‌ای» تمرکز دارد که در آن ساختار توزیع قدرت جابه‌جا شده است. در این مدل جدید، انحصار رسانه‌های جریان اصلی نظیر تلویزیون و روزنامه‌ها شکسته شده و هر کاربر عادی می‌تواند به تولیدکننده و منتشرکننده‌ی پیام‌های سیاسی تبدیل شود. با این حال سینها با رویکردی بی‌طرفانه تبیین می‌کند که این فضا با وجود کمک به دموکراتیک‌سازی ارتباطات، بستر مناسبی برای تقویت تندروی و دوقطبی شدن جامعه فراهم ساخته است. الگوریتم‌های طراحی‌شده در این پلتفرم‌ها برای جذب سرمایه و افزایش زمان حضور کاربران، تمایل زیادی به برجسته‌سازی محتواهای هیجانی، خشم‌آلود و هراس‌افکن دارند. این سازوکار باعث می‌شود شهروندان در حباب‌های اطلاعاتی یا اتاق‌های پژواک محبوس شوند؛ فضاهایی منزوی که در آن افراد تنها صداهای موافق با پیش‌فرض‌های ذهنی خود را می‌شنوند و هرگونه امکان گفت‌وگوی عقلانی، رواداری و تفاهم جمعی میان جناح‌های رقیب از بین می‌رود.
بررسی عینی عملکرد این بسترهای ارتباطی در جغرافیای غیرغربی، به ویژه نظام سیاسی هند، لایه‌های عملی این بحران ساختاری را روشن‌تر می‌کند. نویسنده در فصل‌های مختلف کتاب با اتکا به پرونده‌های واقعی نشان می‌دهد که چگونه استفاده‌ی هدفمند از کلان‌داده‌ها و تبلیغات سفارشی، به ابزار اصلی مهندسی رضایت و دست‌کاری آرا در جریان انتخابات تبدیل شده است. قاچاق اطلاعات، انتشار سیستماتیک اخبار جعلی، ارتش‌های سایبری و بات‌های هماهنگ، نوعی از خفقان ناشی از نویز را ایجاد کرده‌اند که در آن حقیقت در سیلابی از روایت‌های متناقض گم می‌شود که این وضعیت به جریان‌های پوپولیستی و قدرت‌های اقتدارگرا اجازه می‌دهد تا بدون نیاز به سانسور به شیوه‌ی سنتی، افکار عمومی را هدایت کنند. سینها تاکید دارد که جامعه و خواست گروه‌های اجتماعی، عامل اصلی برآمدن این مشکلات هستند و کاربران آنلاین نباید صرفا قربانیان بی‌اراده‌ی این فرآیند تلقی شوند؛ چرا که خود آن‌ها با بازنشر شایعات و رفتارهای هیجانی، سوخت اصلی این ماشین تولید نفرت را تامین می‌کنند.
کتاب «شبکه‌های اجتماعی و سیاست قدرت» با کالبدشکافی چالش‌های دموکراسی در عصر دیجیتال، ضرورت افزایش شفافیت الگوریتمی، حفاظت از حریم خصوصی و مهار قدرت بلامنازع شرکت‌های بزرگ فناوری را گوشزد می‌کند. از نظر نویسنده دموکراسی بدون وجود یک فضای گفت‌وگوی سالم و آگاهانه عقیم خواهد ماند و تضعیف این بستر، کل تمدن را به سمت آنارشی اطلاعاتی سوق می‌دهد.