کتاب مردم مغولستان

«داس‍ت‍ان‌‍‌ه‍ا و اف‍س‍ان‍ه‌ه‍ای م‍ردم مغولستان» نوشته‌ی‌ خول بارت، آویتیا ناراین از مجموعه‌ی «داستان‌ها و افسانه‌های ملل» و برای مخاطبان نوجوان است. قصه‌ها و افسانه‌ها سفر می‌کنند و از سرزمینی به سرزمین دیگر می‌روند و همواره جذابیت‌های خاص خودشان را دارند چرا که قصه‌ها و افسانه به مکان و زمان خاصی تعلق ندارند و مردم از شنیدن آن لذت می‌برند. از سوی دیگر قصه‌ها نشان دهنده‌ی آداب و رسوم و فرهنگ و غم‌ها و شادی‌های یک قوم یا یک ملت هستند. داستان‌های مردمی‌ نه وابسته به تاریخ هستند و نه دارای پیش‌زمینه‌ای مشخص و معلوم. نشانه‌های مبهم نژاد انسان اولیه، بقایای ارزش‌ها و آداب اجتماعی اولیه، اعتقاد به قدرت‌های شگفت‌انگیز آن زمان، در این داستان‌ها به گونه‌ای پنهان و مبهم انعکاس دارند.
مغولستان در آسیای مرکزی قرار دارد، سرزمینی بسته‌ که هم‌مرز با روسیه و چین است که به دو بخش جغرافیایی تقسیم می‌شود: بخش شمالی که سرشار از منابع طبیعی است و بخش جنوبی که صحرای پهناور گوبی را در بر دارد. به لحاظ تاریخی، مغول‌ها مانند دامداران و چادرنشین، با گله‌هایشان از جایی به جایی دیگر نقل مکان می‌کنند. این شیوه چادرنشینی و قبیله‌ای، اساس آداب و رسوم و اعتقاداتی را شامل می‌شود که به نوبه‌ی خود، دنیایی آکنده از جاذبه‌ها و اعتقادات بودایی گله‌داران را نشان می‌دهد. ادبیات قومی مغول‌ها شامل قصه‌های پانچاتانترا و جاتاکا است که از هند به مغول‌ها رسیده است. همچنین اشاراتی به پادشاهان هندی، مانند ویکرامادتیا، رودخانه‌هایی مانند گنگ و کوهستان‌هایی مانند هیمالیا دارد.
کتاب «داستان و افسانه‌های مردم مغولستان» مجموعه‌ای از قصه‌ها و افسانه‌های بومی است که دنیایی از باورها، ارزش‌ها و تخیل مردم مغول را پیش چشم می‌گذارد؛ روایت‌هایی از دل زندگی کوچ‌نشینان، دامداران و مردمان صحرانشین این سرزمین. داستان‌هایی کوتاه و پندآموز که مفاهیمی چون شجاعت، هوش، مهربانی، وفاداری و عبرت از سرنوشت را بازتاب می‌دهند. کتاب مقدمه‌ای درباره‌ی جغرافیا، تاریخ و سبک زندگی مردم مغولستان دارد. بعد از مقدمه بیست داستان کوتاه و افسانه‌ای از مردم مغولستان آمده است. «قصه‌گوی نابینا»، «شاهزاده و خدمتکار»، «راهب مهربان»، «نه این‌جا و نه آن‌جا»، «سرنوشت مرد ترسو»، «خرگوش باهوش»، «گونان باتار»، «جانشین نادان»، «کیسه‌ی دردسرآفرین»، «انسان برای خودش به دنیا نیامده است»، «چاه و قورباغه‌ی یک چشم»، «دو دوست»، «سه همسر»، «خورشید هفتم»، «مهارت‌های مفید»، «همیشه حق با زور نیست»، «آیا حاکم سر داشت؟»، «بدرچین زیرک»، «قوچ دانا» و «دندان جادویی» عناوین این قصه‌ها هستند.
در داستان «قصه‌گوی نابینا»، نوجوانی به نام تاوارا در پی بیماری و رنج، روحش به دنیای مردگان می‌رود و با پاداشی ویژه بازمی‌گردد: توانایی قصه‌گویی. این روایت، منشأ سنت قصه‌گویی در مغولستان را به‌ تصویر می‌کشد و اهمیت داستان‌گویی را در فرهنگ این مردم نشان می‌دهد.
«داس‍ت‍ان‌ها و اف‍س‍ان‍ه‌ه‍ای م‍ردم مغولستان» مخاطبان نوجوان را به سرزمین رازآمیز مغولستان می‌برد و آن‌ها را با این کشور و قصه‌های قومی بسیار غنی آن، آشنا می‌کند.