کتاب مرگ گفت: شاید

«مرگ گفت: شاید» اثری از پی‌یر بوالو و توماس نارسژاک است که در سال ۱۹۶۷ منتشر شد. این رمان روان‌شناختی - جنایی ذهن خواننده را با تردید، اضطراب و پیچش‌های غیرمنتظره درگیر می‌کند. داستان با هروه لب مشاور شرکت‌های بیمه‌ای آغاز می‌شود که در یک مرکز امدادرسانی به افراد ناامید مشغول تحقیق است. او در این مرکز با زنی به نام زینا روبه‌رو می‌شود که قصد خودکشی دارد. مرگ در این مورد «شاید» می‌گوید و زینا نجات می‌یابد، اما از آن لحظه به بعد، لب درگیر مجموعه‌ای از حوادث مرموز و سوءقصدهای پیاپی به جان زینا می‌شود.
بوالو و نارسژاک در این رمان، مانند بسیاری از آثار شناخته‌شده‌ی خود، بیش از آنکه به الگوی کلاسیک داستان‌های پلیسی تکیه کنند، خواننده را وارد فضای ذهنی شخصیت‌ها می‌کنند. هروه لب نه یک کارآگاه حرفه‌ای است و نه قهرمانی که از همان ابتدا پاسخ همه‌چیز را بداند؛ او مردی عادی است که کنجکاوی حرفه‌ای‌اش به تدریج با احساس مسئولیت، دلبستگی و تردید در هم می‌آمیزد.
هرچه داستان پیش می‌رود، مرز میان واقعیت و برداشت‌های شخصی او کم‌رنگ‌تر می‌شود و خواننده نیز همراه با شخصیت اصلی، مدام میان فرضیه‌های مختلف سرگردان می‌ماند. آیا کسی واقعا در پی جان زینا است؟ آیا رشته‌ی حوادث تنها مجموعه‌ای از تصادف‌های هولناک است؟ یا ذهن شخصیت‌ها، زیر فشار ترس و اضطراب، تصویری متفاوت از واقعیت می‌سازد؟ نویسندگان بدون آنکه شتاب‌زده پاسخ بدهند، با کنار هم قرار دادن جزئیات، فضای معما را حفظ می‌کنند و تعلیق را نه از طریق تعقیب و گریز، بلکه از دل روابط انسانی، سوءظن و نااطمینانی شکل می‌دهند.
مرگ در این رمان حضوری نمادین و دائمی دارد، گویی شخصیتی نامرئی است که قربانی را تعقیب می‌کند. بوالو و نارسژاک با استفاده از استعاره‌هایی مانند «بازی با مرگ، بازی با شیطان است»، فضای رازآلود و هراس‌آور داستان را تقویت می‌کنند. کتاب «مرگ گفت: شاید» نمونه‌ای از شیوه‌ی داستان‌پردازی بوالو و نارسژاک است؛ شیوه‌ای که در آن معمای جنایی، روان‌شناسی شخصیت‌ها و احساس دائمی ناامنی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. خواننده در طول داستان با روایتی روبه‌رو است که هر کشف تازه، پرسش‌های دیگری ایجاد می‌کند و هیچ رویدادی را نمی‌توان تنها بر اساس ظاهر آن قضاوت کرد.