کتاب تجزیه و تحلیل سیاست خارجی

کتاب «ابزارهای تحلیل سیاست خارجی» یا در ترجمه‌ی دیگر «تجزیه و تحلیل سیاست خارجی» نوشته‌ی ژان‌فریدریک مورن و جاناتان پاکن، اثری آموزشی در حوزه‌ی روابط بین‌الملل می‌باشد. نویسندگان، تحلیل سیاست خارجی را نه لزوما به‌مثابه‌ی یک نظریه‌ی کلان، بلکه همچون «جعبه ابزاری» معرفی می‌کنند که پژوهشگر می‌تواند بنا به نیاز خود از آن بهره گیرد. کتاب در 9 فصل سازمان‌یافته، خواننده را گام‌به‌گام با پرسش‌های بنیادین این حوزه آشنا می‌سازد: از چیستی تحلیل سیاست خارجی (فصل ۱) و چگونگی توصیف و ارزیابی یک سیاست خارجی (فصل ۲) گرفته تا نقش تصمیم‌گیرندگان (فصل ۳)، تأثیر بوروکراسی یا دیوان‌سالاری (فصل ۴)، نقش نهادها (فصل ۵)، کنشگران اجتماعی (فصل ۶)، عقلانیت و حدود آن در سیاست خارجی (فصل 7)، نقش فرهنگ (فصل 8) و نقش ساختار بین‌الملل در این حوزه (فصل 9). وجه ممتاز کتاب، ارائه‌ی چشم‌اندازی ترکیبی از رویکردهای مفهومی، نظری و روش‌شناختی گوناگون است: از تحلیل بازی دو سطحی و سیاست بوروکراتیک گرفته تا فرهنگ استراتژیک، سایبرنتیک، تحلیل پولی-هیوریستیک، نقشه ‌برداری شناختی، مطالعات جنسیت، پدیده‌ی گروه‌اندیشی و منابع سیستمی سیاست خارجی. این گستردگی به دانشجو امکان می‌دهد تا با تمامی زوایای این حوزه آشنا شود. در واقع، کتاب هم به نظریه‌های کلاسیک (چون تصمیم‌گیری فردی و سازمانی) می‌پردازد و هم روندهای نوظهور از جمله «چرخش عملی» در تحلیل سیاست خارجی را پوشش می‌دهد. افزون بر این، فصل‌ها با پرسش‌های راهنما آغاز می‌شوند که هدف فصل مربوطه را روشن می‌سازند. از دیگر ویژگی‌هایی که کتاب را به منبعی آموزشی و مناسب تبدیل کرده است، رویکرد به اصطلاح «جعبه‌ ابزاری» آن است. به‌جای تلاش برای تحمیل یک چارچوب نظری واحد، نویسندگان ابزارهای متکثری در اختیار پژوهشگر قرار می‌دهند تا متناسب با پرسش پژوهش خود از آن‌ها استفاده کند؛ رویکردی که به‌ویژه در پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و تطبیقی کارایی بالایی دارد. همچنین به‌روز بودن کتاب از دیگر ویژگی‌هایی است که مورد توجه قرار گرفته است. ترجمه‌های فارسی کتاب حاضر با استقبال جامعه‌ی دانشگاهی رو به ‌رو شده و به‌عنوان منبع کمک ‌آموزشی در دوره‌های تحلیل سیاست خارجی و روابط بین‌الملل تدریس می‌شود.