کتاب Work Won't Love You Back

کتاب «کار دوستت نخواهد داشت: چگونه تعهد افراطی به شغل، ما را استثمارشده، فرسوده و تنها نگه می‌دارد» نوشته‌ی سارا جفی، نقدی صریح و نظام‌مند بر فرهنگ کار معاصر است؛ فرهنگی که به‌ویژه در جوامع سرمایه‌داری، از افراد می‌خواهد شغل خود را نه‌فقط منبع درآمد، بلکه سرچشمه‌ی معنا، هویت و رضایت عاطفی بدانند. جفی این فرض فراگیر را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد چگونه ایده‌ی رمانتیک «کاری را انجام بده که دوستش داری» در عمل به ابزاری ایدئولوژیک برای توجیه استثمار، ساعات کاری طولانی، فشار عاطفی مزمن و دستمزدهای ناکافی بدل شده است، به‌ویژه در حوزه‌هایی که با خلاقیت، مراقبت یا تعهد اخلاقی گره خورده‌اند. نویسنده استدلال می‌کند که این اخلاق «کار از سر عشق» هم‌زمان با گسترش اقتصاد نولیبرال، به‌خصوص از دهه‌ی ۱۹۷۰ به بعد، قدرت گرفته است؛ دوره‌ای که در آن حمایت‌های نهادی از نیروی کار تضعیف شد، امنیت شغلی کاهش یافت و مسئولیت بقا و رضایت شغلی به دوش فرد افتاد. در چنین شرایطی، شور شخصی و علاقه‌ی فردی به کار، به جای آن‌که امری انتخابی و آزادانه باشد، به انتظاری اجباری تبدیل شد؛ انتظاری که از کارگران می‌خواهد مرز میان زندگی شخصی و شغل را محو کنند، فرسودگی را نشانه‌ی تعهد بدانند و نارضایتی را شکست فردی تلقی کنند. این سازوکار، همان‌گونه که جفی نشان می‌دهد، بیش از همه به سود کارفرمایان عمل می‌کند و هزینه‌های انسانی آن را به کارگران تحمیل می‌کند. کتاب با تکیه بر ترکیبی از گزارش‌گری میدانی، روایت‌های شخصی، تحلیل تاریخی و نقد اجتماعی، این منطق را در بسترهای متنوع شغلی دنبال می‌کند؛ از کارآموزان بی‌مزد و کارکنان جوان صنایع خلاق گرفته تا کارگران حوزه‌ی مراقبت، آموزش و سازمان‌های غیرانتفاعی. در این نمونه‌ها، عشق به کار یا احساس رسالت اخلاقی اغلب بهانه‌ای می‌شود برای پرداخت کمتر، انتظار تعهد بی‌حد، و نادیده‌گرفتن مرزهای زمانی و عاطفی کار. جفی نشان می‌دهد که وعده‌ی رضایت و معنا، در عمل برای بسیاری از افراد به تجربه‌ای از انزوا، اضطراب و استثمار انجامیده است. در سطح تحلیلی، یکی از محورهای اصلی کتاب نقد افسانه‌ی «کار از سر عشق» است؛ افسانه‌ای که استثمار را پنهان می‌کند و آن را به انتخابی داوطلبانه بازمی‌نمایاند. هنگامی که شغل به‌عنوان رسالت، فراخوان یا هویت معرفی می‌شود، درخواست کار اضافی، دستمزد پایین یا تحمل شرایط ناعادلانه، نه به‌مثابه نقض حقوق، بلکه به‌عنوان بهایی طبیعی برای انجام کاری «معنادار» جلوه می‌کند. جفی این منطق را در پیوند با ناامنی شغلی و سیاست‌های نولیبرالی تحلیل می‌کند؛ سیاست‌هایی که ثبات را کاهش داده و در عوض، تعهد عاطفی را مطالبه می‌کنند، بی‌آن‌که امنیت یا حمایت متقابلی فراهم آورند. کتاب همچنین نشان می‌دهد که این سازوکار به‌طور نامتناسبی بر گروه‌هایی خاص سنگینی می‌کند. کارهایی که تاریخی از زنانه‌سازی، نژادی‌سازی یا مهاجرپذیری دارند-مانند مراقبت، آموزش، پرستاری و فعالیت‌های غیرانتفاعی-اغلب به‌عنوان کارهایی «عاشقانه» یا «اخلاقی» تصویر می‌شوند و در نتیجه، کم‌ارزش‌گذاری مادی می‌گردند. در این چارچوب، نابرابری‌های جنسیتی، نژادی و طبقاتی نه‌تنها بازتولید، بلکه طبیعی‌سازی می‌شوند. جفی در ادامه به پیامدهای فردی این فرهنگ می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه گره‌زدن هویت شخصی به شغل، می‌تواند روابط انسانی، پیوندهای اجتماعی و زندگی خارج از کار را تضعیف کند. وقتی «خود» با «شغل» یکی می‌شود، شکست شغلی به فروپاشی هویتی می‌انجامد و فرسودگی به تجربه‌ای خاموش و شخصی بدل می‌شود، نه مسئله‌ای ساختاری و جمعی. از این منظر، تنهایی و انزوای مدرن نیز بخشی از هزینه‌های پنهان این اخلاق کاری‌اند. از نقاط قوت کتاب می‌توان به شفافیت تحلیلی، گستره‌ی مثال‌ها و حساسیت تقاطعی آن اشاره کرد. جفی با زبانی قابل‌فهم اما دقیق، روایت‌های جاافتاده درباره‌ی کار و معنا را در بسترهای اقتصادی و سیاسی بزرگ‌تر جای می‌دهد و از ساده‌سازی مسئله پرهیز می‌کند. در عین حال، برخی خوانندگان ممکن است فقدان راهکارهای اجرایی مشخص را نقطه‌ضعف بدانند، زیرا کتاب بیش از آن‌که راهنمای عملی باشد، نقدی ساختاری و فرهنگی ارائه می‌دهد. در مجموع، «کار دوستت نخواهد داشت» اثری تأمل‌برانگیز و ضروری درباره‌ی کار در جهان معاصر است. سارا جفی با فروپاشاندن پیوند بدیهی‌انگاشته‌شده‌ی میان شور، معنا و شغل، نشان می‌دهد چگونه این ایدئولوژی می‌تواند استثمار، فرسودگی و نابرابری را پنهان کند. ترکیب تحلیل تاریخی، روایت‌های زیسته و نقد اجتماعی، کتاب را به متنی مهم برای همه‌ی کسانی تبدیل می‌کند که می‌خواهند مفروضات رایج درباره‌ی کار، هویت و زیست خوب را در اقتصاد نولیبرال بفهمند و به پرسش بکشند.