کتاب رازهای سازمان

کتاب «رازهای سازمان: تاریخ شفاهی سازمان مجاهدین خلق» به کوشش جواد موگویی، اثری است که با تکیه بر مصاحبه‌هایی با چهره‌های مطرح و مرتبط با این گروه، زوایای پنهان یکی از پیچیده‌ترین جریانات تاریخ معاصر ایران را می‌شکافد. این کتاب داستان رنج، تلاش و سرانجام انحراف جوانانی را روایت می‌کند که در دهه چهل شمسی، در پی آرمان عدالت‌گستری و مبارزه با استبداد پهلوی، سلاح به دست گرفتند، اما با گذشت زمان، در چنگال دگردیسی ایدئولوژیک و تصفیه‌های خونین درون‌سازمانی گرفتار شدند.
ساختار کتاب بر پایه گفت‌وگو با هفت چهره شاخص از جمله عزت شاهی، احمدرضا کریمی، سیدمهدی غنی، جواد منصوری، سعید شاهسوندی، صادق نوروزی و کریم رستگار استوار است. هر یک از این راویان، از زاویه‌ای متفاوت، سیر تحول سازمان را از یک گروه مبارز مذهبی با گرایش‌های مارکسیستی-اسلامی در سال‌های پیش از انقلاب، تا تبدیل شدن به یک فرقه بسته و متخاصم پس از استقرار جمهوری اسلامی روایت می‌کنند. در این گفت‌وگوها، بحران‌های هویتی، انحرافات فکری و سرکوب منتقدان داخلی به وضوح بررسی می‌شود. یکی از محوری‌ترین مسائل مطرح‌شده در کتاب، چگونگی تغییر ایدئولوژی سازمان از اسلام به مارکسیسم در نیمه دهه پنجاه است. افرادی چون احمدرضا کریمی و سیدمهدی غنی به تشریح این گرایش می‌پردازند؛ گرایشی که با تصفیه‌های درون‌سازمانی و ترور اعضای مذهبی مانند مجید شریف‌واقفی و مرتضی صمدیه‌لباف توسط امثال تقی شهرام و وحید افراخته به اوج خود رسید. این روایت‌ها نشان می‌دهند که چگونه اسلحه‌ای که برای مبارزه با استبداد کشیده شده بود، به سمت هم‌رزمان نشانه رفت و سازمان را از درون متلاشی کرد.
بخش مهم دیگری از کتاب، به واکاوی تقابل مرگبار سازمان با جمهوری اسلامی پس از انقلاب ۱۳۵۷ اختصاص دارد. مصاحبه‌شوندگان، به ویژه سعید شاهسوندی و جواد منصوری، روند رادیکال شدن سازمان به رهبری مسعود رجوی را شرح می‌دهند. عطش قدرت، عدم پذیرش ساختار جدید حاکمیت و سرگشتگی ایدئولوژیک، سازمان را به سوی فاز مسلحانه، ترورهای گسترده مانند انفجار نخست‌وزیری و وقایع ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ و در نهایت، هم‌سویی با دشمنان خارجی از جمله رژیم بعث عراق سوق داد. شاهسوندی با تجربه‌های دردناک خود از درون تشکیلات، پرده از رفتارهای غیرانسانی، رشد بادکنکی و کیش شخصیت در سازمان رجوی برمی‌دارد. موگویی با طرح پرسش‌هایی، از جمله اینکه چگونه یک تشکیلات مذهبی به حذف فیزیکی نیروهای خودی و تروریسم خیابانی رسید، تلاش می‌کند تا تصویری بدون روتوش از نبرد کینه‌ها ارائه دهد. «رازهای سازمان: تاریخ شفاهی سازمان مجاهدین خلق» تنها بازخوانی یک تاریخ سپری‌شده نیست، بلکه پژوهشی عبرت‌آموز از پیامدهای التقاط فکری، افراط‌گرایی و فقدان شفافیت در یک ساختار چریکی است که برای درک ریشه‌های بسیاری از بحران‌های سیاسی دهه‌های اخیر ایران، خواندنی و ضروری به نظر می‌رسد.