کتاب فلسفه طب

کتاب «فلسفه‌ طب: موضوعات مفهومی در پزشکی» نوشته‌ی ماریو بونگه، نخستین اثری است که کلیه‌‌ی مفاهیم عام پزشکی، به ویژه مفاهیم فلسفی آن را که معمولا تلویحی مورد بحث قرار گرفته اند، را به طور نظام‌مند و جامع تحلیل می‌کند. به تعبیر نویسنده، پزشکان چه بدانند و چه ندانند، در چارچوبی فلسفی عمل می‌کنند که طی قرن‌ها تفکر شکل گرفته است. با این حال، وی به جای آن‌که کتاب را به ارائه‌ی تعاریف خشک و انتزاعی محدود کند، تیغ تیز تحلیل فلسفی را بر پیکره‌ی مسائل ملموس پزشکی می‌کشد، بدین گونه که شالوده‌‌ی فلسفی هر تصمیم بالینی، هر تشخیص و هر درمانی را نشان دهد. این شالوده شامل چند بنیاد اصلی است. مبنای نخست ماتریالیسم است که بدون آن، بیماری‌ها و درمان‌ها اموری صرفا روحانی تلقی می‌شدند، به‌جای آنکه به امور جسمانی و این‌جهانی نسبت داده شوند. دوم، سیستم‌گرایی است. سیستم‌گرایی به‌معنای در نظر آوردن کل بدن بیمار به مثابه‌ی یک سیستم به هم متصل است که هر جزء با جزئی دیگر در پیوند می‌باشد. بدون سیستم‌گرایی، هر بیماری به یک بخش مستقل از بدن نسبت داده می‌شود، مثلا صرع صرفا به یک غده در مغز نسبت داده می‌شود، و طبیعتا درمان آن تا حد زیادی غیرممکن می‌گردد. سوم واقع‌گرایی است. بیماری‌ها توهم یا برساخت‌های اجتماعی نیستند بلکه من جمله واقعیاتی درون جهان اند و پزشکی بر این اصل استوار است. چهارم علم‌گرایی است. منظور از علم‌گرایی اعتماد به روش علمی، بدون جزم‌اندیشی یا پوچ‌گرایی است. سرانجام اومانیسم قرار دارد که بدون آن پزشکی به فعالیتی مزدورانه بدل می‌گشت و از بهداشت و درمان عمومی برای عموم مردم خبری نبود. تمامی این مبانی به تفصل در کتاب توسط نویسنده بحث شده‌اند. در هر فصل، مفاهیم بنیادینی که معمولا بدیهی انگاشته می‌شوند، زیر ذره‌بین تحلیل مفهومی قرار می‌گیرند: مثلا بیماری دقیقا چیست؟ منطق تشخیص بیماری چگونه کار می‌کند؟ دارو چه تعریفی دارد و چه چیزی یک درمان را «علمی» می‌سازد. در مجموع، کتاب «فلسفه‌ پزشکی» اثری است جدی، عمیق و سرشار از تحلیل‌های منطقی که خواننده را وامی‌دارد تا بسیاری از بدیهیات پزشکی را از نو بیندیشد و مبانی فلسفی آن را دریابد.