کتاب دختری با صدای رسا

رمان «دختری با صدای بلند» نوشته‌ی ابی داری که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد، یکی از درخشان‌ترین رمان‌های معاصر درباره‌ی بلوغ، آموزش و عاملیت زنانه در آفریقای امروز است. این اثر نخستین رمان ابی دره به شمار می‌آید، اما از همان ابتدا با استقبال گسترده‌ی منتقدان و خوانندگان روبه‌رو شد و به‌سرعت جایگاه خود را به‌عنوان صدایی تازه و اثرگذار در ادبیات جهانی تثبیت کرد. کتاب با روایتی اول‌شخص و زبانی صمیمی، داستان دختری نوجوان را روایت می‌کند که در جهانی نابرابر، به دنبال حق بدیهی خود برای آموختن و انتخاب است. قهرمان داستان، آدونی، دختری چهارده‌ساله از روستایی فقیر در نیجریه است که بزرگ‌ترین آرزویش رفتن به مدرسه و «داشتن صدای بلند» است؛ صدایی که به تعبیر او یعنی توانایی تصمیم‌گیری برای زندگی خودش و دفاع از کرامت انسانی‌اش. مادر آدونی، پیش از مرگ، این باور را در او نهادینه کرده که آموزش تنها راه رهایی است. اما با مرگ مادر، پدر آدونی تحت فشار فقر، او را به ازدواج مردی بسیار مسن‌تر درمی‌آورد؛ ازدواجی اجباری که نه‌تنها رویای تحصیل، بلکه کودکی آدونی را نیز از او می‌گیرد. بخش نخست رمان با تمرکز بر زندگی زناشویی تحمیلی آدونی، تصویری تلخ و بی‌پرده از ازدواج کودکان، سلطه مردسالارانه و حذف عاملیت زنان ارائه می‌دهد. آدونی در این زندگی نه همسر، بلکه «دارایی» تلقی می‌شود؛ کسی که ارزشش به توانایی زایش و اطاعت گره خورده است. با این حال، در دل همین تاریکی، میل او به یادگیری خاموش نمی‌شود. فرار او به لاگوس، پایتخت پرهیاهوی نیجریه، نقطه‌ی عطف داستان است؛ جایی که امید و خشونت، فرصت و استثمار، هم‌زمان در برابرش قرار می‌گیرند. در لاگوس، آدونی به‌عنوان خدمتکار خانگی مشغول به کار می‌شود و بار دیگر با شکلی دیگر از بی‌عدالتی طبقاتی و جنسیتی روبه‌رو می‌شود. خشونت، تحقیر و سوءاستفاده، چهره‌ی تازه‌ای از همان نظام نابرابر پیشین‌اند. اما تفاوت در این‌جاست که آدونی، با هر تجربه‌ی دردناک، آگاه‌تر می‌شود و به‌تدریج می‌آموزد که صدا داشتن، فقط فریاد زدن نیست، بلکه ایستادن، انتخاب کردن و پافشاری بر حق انسانی خویش است. یکی از درخشان‌ترین جنبه‌های رمان، زبان روایی آن است. ابی دری آگاهانه از انگلیسی غیراستاندارد و آمیخته به ساختارهای محلی استفاده می‌کند؛ زبانی که هم‌زمان سادگی، صداقت و عمق عاطفی دارد. رشد زبانی آدونی در طول رمان، بازتابی مستقیم از رشد ذهنی و شخصیتی اوست و نشان می‌دهد که «هوش» و «صدا» الزاما با معیارهای رسمی سنجیده نمی‌شوند. «دختری با صدای بلند» رمانی تکان‌دهنده، انسانی و الهام‌بخش است؛ داستانی درباره‌ی قدرت آموزش، مقاومت در برابر سرنوشت تحمیلی و حق جهانی هر انسان برای شنیده شدن. این کتاب برای مخاطبانی که به ادبیات اجتماعی، مسائل زنان، یا روایت‌های بلوغ در بسترهای نابرابر علاقه‌مندند، اثری عمیقا تأثیرگذار و فراموش‌نشدنی است.