کتاب هورمون های جنسی، اوج عملکرد ورزشی در زنان

کتاب «هورمون‌های جنسی، اوج عملکرد ورزشی در زنان» نوشته‌ی الهام شرفی و فیروز شرفی دهرحم، اثری تخصصی در حوزه‌ی فیزیولوژی ورزشی است که موضوعی نسبتا کم‌پرداخته در ادبیات علوم ورزشی فارسی‌زبان را دستمایه‌ی بررسی قرار داده: پیوند میان نوسانات هورمونی زنان و عملکرد بدنی آن‌ها در تمرین و ورزش. این کتاب تلاش می‌کند نگاهی مختص به فیزیولوژی زنان ارائه دهد و نشان دهد چرا در نظر گرفتن چرخه‌ی قاعدگی می‌تواند در طراحی برنامه‌های تمرینی اهمیت داشته باشد.
محور اصلی کتاب حول تغییرات هورمون‌هایی چون استروژن و پروژسترون در طول فازهای مختلف چرخه‌ی قاعدگی می‌چرخد و این‌که این نوسانات چگونه ممکن است بر متغیرهایی نظیر استقامت، قدرت عضلانی، انعطاف‌پذیری، سوخت‌وساز بدن و روند بازیابی پس از تمرین اثر بگذارند. نویسندگان برای پرداختن به این موضوع، از یافته‌های پژوهشی و مطالعات میدانی بهره گرفته‌اند و کوشیده‌اند مباحث را نه در سطحی صرفا نظری، بلکه با نگاهی کاربردی و قابل استفاده برای مربیان و ورزشکاران ارائه دهند. در همین راستا بخش‌هایی از کتاب به موضوعاتی مانند ارتباط احتمالی میان فازهای هورمونی و آسیب‌پذیری مفاصل و رباط‌ها و نیز نکاتی درباره‌ی تغذیه‌ی متناسب با تغییرات متابولیک بدن زنان اختصاص یافته است.
کتاب در پنج فصل سامان یافته که به‌ترتیب به سلامت جسمانی زنان، مهارت‌های حرکتی و تمرینات ورزشی، شرح یک پروتکل تمرینی مشخص، تأثیر تمرین در چرخه‌ی قاعدگی و در نهایت نتایج آزمون‌ها و داده‌های به‌دست‌آمده از این تمرینات می‌پردازد. با این حال شایان ذکر است که پژوهش‌های علمی درباره‌ی تأثیر قطعی فازهای چرخه‌ی قاعدگی بر عملکرد ورزشی هنوز به اجماع کامل نرسیده‌اند و واکنش بدن افراد مختلف می‌تواند متفاوت باشد؛ نکته‌ای که خواننده‌ی دقیق باید در کنار مطالعه‌ی کتاب مد نظر داشته باشد.
«هورمون‌های جنسی، اوج عملکرد ورزشی در زنان» بیشتر برای مربیان ورزشی، ورزشکاران بانوی حرفه‌ای و دانشجویان رشته‌های علوم ورزشی و فیزیولوژی نوشته شده، هرچند زبان نسبتا روشن آن، خواندنش را برای علاقه‌مندان غیرمتخصص به سلامت زنان نیز دشوار نمی‌کند. ارزش این کتاب در آن است که به جای تعمیم مکانیکی الگوهای تمرینی رایج به بدن زنان، مسئله را از دریچه‌ی ویژگی‌های زیستی خاص آنان بازخوانی می‌کند و زمینه‌ای برای نگاهی دقیق‌تر و متناسب‌تر به برنامه‌ریزی ورزشی بانوان فراهم می‌آورد.