کتاب گشت جن در خط بنفش

رمان «گشت جن در خط بنفش» نوشته‌ی «دیپا آناپارا» اثری درخشان از ادبیات‌معاصر هند است که در مرز میان رئالیسم اجتماعی و فانتزی قرار گرفته است و با صدایی کودکانه، داستانی تلخ را روایت می‌کند.
آناپارا متولد ایالت کرالاست هندوستان است و پیش از ورود به دنیای رمان‌نویسی، یازده سال خبرنگار بخش اجتماعی بود و گزارش‌هایی از ناپدیدشدن کودکان در هند می‌نوشت؛ تجربه‌ی مهمی که بذر زمان «گشت جن در خط بنفش» در ذهنش کاشت. آناپارا در مورد سابقه‌ی ژورنالیستی خود گفته است: «من در شهرهایی کار می‌کردم که هر چند ماه، کودکی ناپدید می‌شد و کسی پاسخگو نبود.»
این اثر نخستین رمان آناپارا است که اولین‌بار در سال 2020 منتشر شد و جوایز متعددی مانند جایزه‌ی ادگار 2021 را کسب کرد.
راوی داستان پسر نه‌ساله‌ای به نام «جای» است که در محله‌ای فقیرنشین و در انتهای خط متروی بنفش، با پدر، مادر و خواهرش زندگی می‌کند. جای عاشق برنامه‌های پلیسی تلویزیون است و خیال می‌کند که می‌تواند مانند کارآگاه‌های واقعی معماها را حل کند. در ادامه داستان وقتی یکی از هم‌کلاسی‌هایش گم می‌شود، جای تصمیم می‌گیرد به همراه دو دوست صمیمی‌اش تحقیقات را آغاز کند. این جست‌وجوی کودکانه اما رفته‌رفته به کابوسی واقعی بدل می‌شود؛ کودکان بیشتری ناپدید می‌شوند، خانواده‌ها هیچ سرنخی پیدا نمی‌کنند و پلیس به‌جای تحقیقات بیشتر، فقر را به عنوان عامل اصلی این مشکلات معرفی می‌کند.
یکی از نقاط قوت این رمان انتخاب زاویه‌ی دید است. آناپرا در این اثر راوی کودکی را برای روایت انتخاب کرده است که جهان را با شگفتی و طنز می‌بیند و روایتی کودکانه از حادثه‌ای مهیب ارائه می‌دهد. آیرونی روایت (تفاوت دانسته‌های خواننده و شخصیت) تأثیر داستان را چندبرابر می‌کند و باعث هم‌ذات‌پنداری بیشتر با شخصیت می‌شود. توصیفات آناپارا بسیار دقیق است و جزئیاتی همچون بوی خیابان‌ها، گرمای شهر، ازدحام خیابان‌ها، صدای بوق قطار و استفاده‌ی متعدد از رنگ‌های بنفش و خاکستری باعث ایجاد تصویرسازی مناسب برای خواننده می‌شوند. واقعیت و خیال در این رمان در مرز بسیار باریکی از هم قرار دارند و کلمه‌ی «جن» که در عنوان رمان آورده شده است نه صرفا موجدی ماورایی، که اشاره‌ای استعاری به ظلم و ستمی است که بر کودکان فقیر در جوامعی مثل هندوستان می‌رود.
رمان «گشت جن در خط بنفش» اثری است که ناگفته‌های آناپارا در روزنامه را روایت می‌کند و می‌تواند به عنوان مدلی موفق از رمان‌نویسی برای نویسندگان در نظر گرفته شود.