کتاب آن روی دیگر قهرمان

کتاب «آن روی دیگر قهرمان» نوشته‌ی مارجری اوریهان، پژوهشی تحلیلی درباره‌ی ساختارهای روایی مسلط در ادبیات کودک است. نویسنده با تکیه بر نظریه‌های ادبی معاصر، به‌ویژه پساساختارگرایی، نقد فمینیستی و مطالعات فرهنگی، بررسی می‌کند که چگونه الگوی «قهرمان کلاسیک» در بسیاری از داستان‌های کودکانه تکرار شده و چه پیام‌های ایدئولوژیک پنهانی را منتقل می‌کند.
اوریهان الگوی رایج قهرمان را توضیح می‌دهد؛ الگویی که در افسانه‌ها، قصه‌های کهن، رمان‌های ماجراجویانه و حتی آثار معاصر دیده می‌شود. در این روایت، قهرمان غالبا شخصیتی مرد، سفیدپوست، مستقل و برتر معرفی می‌شود که از خانه‌ی خود جدا می‌شود، با نیروهای «شر» مواجه می‌شود و پس از غلبه بر آنان، پیروزمندانه بازمی‌گردد. نویسنده تأکید می‌کند که این ساختار ساده در ظاهر، حامل مفاهیم فرهنگی قدرتمندی است و مرز مشخصی میان «ما» و «دیگران» ایجاد می‌کند؛ مرزی که در شکل‌دهی ذهنیت کودکان نقش مهمی دارد.
در بخش‌های تحلیلی کتاب نمونه‌های متعددی از ادبیات کودک غربی بررسی می‌شود. اوریهان با مطالعه‌ی آثاری مانند پیچ این، پیتر پن، آلیس در سرزمین عجایب، نمونه‌هایی از هری پاتر ابتدایی و برخی افسانه‌های کلاسیک نشان می‌دهد که الگوی قهرمان چگونه در سطحی عمیق بازتولید می‌شود. به باور او شخصیت‌های زن، گروه‌های غیرغربی و موجودات «دیگری» اغلب نقش‌هایی فرعی یا منفی دارند و در بسیاری از موارد تنها به‌عنوان مانع یا قربانی ظاهر می‌شوند. این تحلیل‌ها نشان می‌دهد که داستان‌های کودکانه، برخلاف تصور عمومی، صرفا سرگرمی نیستند؛ بلکه در شکل‌بخشی به مفاهیم قدرت، جنسیت، تمدن و اخلاق نقش تربیتی دارند.
نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه تکرار مداوم یک الگوی واحد، امکان تصور قهرمان‌های متنوع و چندصدایی را کاهش می‌دهد و کودکان را با دیدگاهی دوقطبی نسبت به جهان آشنا می‌کند و پیشنهاد می‌کند که نویسندگان، معلمان و والدین باید آگاهانه به سمت داستان‌هایی حرکت کنند که بازنمایی گسترده‌تری از هویت‌ها و تجربه‌های انسانی ارائه می‌دهند.