کتاب ایجاز بسط یافته

«ایجاز بسط یافته؛ سینمای سهراب شهید ثالث» نوشته‌ی حامد دربانیان به معرفی «سینمای سهراب شهید ثالث» می‌پردازد.
«سهراب، شهید ثالث» به حق به‌عنوان آغازگر موج نوی سینمای ایران و تأثیرگذارترین سینماگر تاریخ سینمای ایران شناخته می‌شود. فیلم‌هایش در عین تأثیرگذاری بر سینمای ایران بر آثار فیلم‌سازان متعددی از جریان‌های سینمای مدرن اروپا نیز تأثیر گذاشته است. شهید ثالث با به‌کار‌گیری عناصر سبکی و ساختاری متنوع توانسته جهانی را در فیلم‌هایش به تصویر بکشد که خاص خود اوست. او ایجاز را درنهایت اعجاز به‌کار می‌گیرد و البته این کوتاه‌گویی‌ها هرچه بیشتر به فیلم فضای رازناک و شاعرانه‌ای می‌بخشد و ذهن مخاطب را برای درک فضاهای خالی و ناگفته‌ها فعال‌تر می‌کند. او هنر ایجاز را که بیش و پیش‌تر از آن در شعر بود به شکلی عمیق وارد سینما کرد و این در سینمای ایران بی‌مانند و در جهان کم‌نظیر است. نباید از نظر دور داشت که با توجه به شروع دوره‌ی فیلم‌سازی شهیدثالث و آشکارشدن ویژگی‌های سبکی منحصربه‌فردش بسیار زودتر از بلاتار، خود این یک ارزش و واقعیتی انکارناپذیر برای اوست. «شهید ثالث»، جزو هنرمندانی است که بسیاری از ویژگی‌ها و عناصر سبکی‌اش هم‌زمان یا زودتر از بسیاری فیلم‌سازان معاصر بروز کرده است. آثار او از آفریده‌های کارگردانانی چون «بلاتار»، «شانتال آکرمن»، «اورمانو اولمی»، «نوری بیگله جیلان» و... به ‌لحاظ تماتیک و ساختاری در قالب بروز مفاهیمی چون مینیمالیست، برداشت بلند، ایجاز و...، مقدم‌تر یا هم‌زمان است.
در فصل نخست کتاب با عنوان «از کم تا هیچ» به تاریخچه‌ی مینیمالیسم در هنرها و سپس به مشخصه‌های آن در سینمای شهیدثالث پرداخته شده است. در فصل دوم با عنوان «فراتر از آهسته» به زیبایی‌شناسی سینمای آهسته در فیلم‌های سهراب شهیدثالث در مقایسه با بلاتار و ویژگی‌های مشترک سبکی و تماتیک آثار او با فیلم‌های بلاتار کارگردان مجارستانی اشاره می‌شود. در فصل سوم کتاب با عنوان «افراد دشوار» برخورد سینمایی فیلم‌های شهیدثالث با آثار آنتوان چخوف است و بیشترین تأکید بر وجوه تماتیک مشترک میان فیلم‌های شهیدثالث و برخی از آثار آنتوان چخوف اعم از داستان‌های کوتاه، رمان بلند ساخالین و برخی از نمایشنامه‌های... اوست. در ادامه و در آخرین فصل با عنوان «تاثیر نگرش‌های فلسفی مکتب فرانکفورت در سینمای شهیدثالث» با بررسی نگرش‌های مکتب فرانکفورت به این نتیجه می‌رسیم که کدامیک از ویژگی‌های این مکتب در آثار فیلم‌ساز قابل رویت است.
«ایجاز بسط یافته» برای علاقمندان سینمای سهراب شهید ثالث کتابی خواندنی است که مولفه‌های سینمای متفاوت او و همچنین تاثیر این فیلم‌ساز بر کارگردانان بزرگ سینما را نشان می‌دهد.