کتاب ژان لوک گدار و من

کتاب «ایام آموختن» نوشته‌ی آن ویازمسکی، پیش از آن که روایتی مستند از پشت صحنه‌ی سینمای موج نوی فرانسه باشد، اعتراف‌نامه‌ای ظریف درباره‌ی گذار از پیله‌ی نوجوانی به جهان پرآشوب بزرگسالی است. ویازمسکی در این اتوبیوگرافی که در سال ۲۰۱۱۲ منتشر شد، دست روی برهه‌ای حساس از زندگی خود در میان سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۶۷ می‌گذارد؛ زمانی که به عنوان یک دختر نوزده ساله‌ی پاریسی میان دغدغه‌های ملموس امتحانات نهایی دبیرستان و کشش بی‌پروای یک رابطه‌ی عاشقانه با ژان-لوک گدار معلق مانده است. داستان از یک نامه‌ی تکان‌دهنده و از سر شیفتگی به این کارگردان پیشرو آغاز می‌شود و به سرعت نویسنده را پرتاب می‌کند وسط یک رابطه‌ی عاطفی عمیق، پنهانی و نامتعارف با مردی که پانزده سال از او بزرگتر است. این اثر فراتر از یک خاطره‌نویسی معمولی، به نوعی بازآفرینی مفهوم آموزش عاطفی در بستر زمانه‌ای است که همه چیز در حال زیر و رو شدن بود.
کشش اصلی متن در لایه‌های پنهان آن، بازنمایی یک تقابل فرهنگی عمیق میان سنت و مدرنیته است که درون خانه‌ی ویازمسکی جریان دارد. او نوه‌ی فرانسوا موریاک، نویسنده‌ی سرشناس فرانسوی و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات است و در محیطی بزرگ شده که بندبند آن با مذهب کاتولیک، اشرافیت محافظه‌کار و قواعد سخت‌گیرانه‌ی خانوادگی گره خورده است. آن ویازمسکی در این بخش‌ها با مهارتی عجیب، تعارض میان ارزش‌های سنتی خانواده‌اش و تفکرات رادیکال و چپ‌گرای گدار را به تصویر می‌کشد. پنهان‌کاری‌های او، ترس‌ها و در عین حال جسارتش برای شکستن این ساختار صلب، از کتاب یک سند جامعه‌شناختی جذاب ساخته است. این تضاد زمانی به اوج می‌رسد که او پا به لوکیشن فیلم «چینی» (La Chinoise) می‌گذارد؛ فیلمی که پیش‌درآمدی بر طوفان سیاسی می ۱۹۶۸ بود و او را به عنوان نمادی از نسل جوان عصیان‌گر تثبیت کرد. کتاب به خوبی نشان می‌دهد که چطور فضای روشنفکری پاریس آن سال‌ها، کافه‌ها، بحث‌های بی‌پایان فلسفی و جریانات سوسیالیستی، نه‌فقط سینمای گدار، بلکه هویت شخصی خود راوی را هم گام‌به‌گام بازتعریف می‌کنند و او را از سایه‌ی نام پدربزرگ بزرگش بیرون می‌کشند.
نکته‌ی درخشان در سبک نگارش ویازمسکی، پرهیز جدی او از قضاوت‌های ایدئولوژیک یا مرثیه‌سرایی برای یک عشق ازدست‌رفته است؛ با وجود این که خواننده می‌داند این ازدواج در نهایت سال‌ها بعد به جدایی ختم شد، نویسنده تعادل غبطه‌برانگیزی را در روایتش حفظ می‌کند. او به گدار نابغه و کاریزماتیک همان‌قدر فضا می‌دهد که به گدار حسود، بهانه‌گیر و دوقطبی؛ گداری که پنجره‌های آپارتمان را به روی دنیای بیرون می‌بندد اما خودش می‌خواهد تمام جهان را تغییر دهد. جملات کتاب ریتم یکنواختی ندارند؛ گاهی کوتاه و گزنده پیش می‌روند تا اضطراب یک رابطه‌ی مخفیانه را منتقل کنند و گاهی طولانی و پرجزییات می‌شوند تا تصویر دقیقی از پشت صحنه‌ی سینمای آن دوران و جزئیات روزمرگی‌هایشان ارائه دهند. این نوسان دراماتیک باعث شده متن کاملا ارگانیک و پویا به نظر برسد. «ایام آموختن» صرفا درباره‌ی آموختن درس‌های مدرسه نیست، بلکه روایتی دست اول از آموختن الفبای رنج، آزادی و هنر در بستر یکی از مهم‌ترین قاب‌های تاریخی و سینمایی قرن بیستم است که بعدها مبنای ساخت فیلم سینمایی ملوین لو هم قرار گرفت.