کتاب درآمدی تصویری بر لکان

کتاب «لاکان: بررسی شخصیت، اندیشه و آثار» نوشته‌ی داریان لیدر، مدخلی مصور جهت آشنایی مقدماتی خوانندگان و آسان نمودن خواندن آثار لاکان است. بیشتر خوانندگان، حتی علاقه‌مندان جدی فلسفه و روانکاوی، هنگام مواجهه با نوشته‌های خود لاکان، خیلی زود احساس سردرگمی می‌کنند. زبان پیچیده، بازی‌های زبانی، ارجاع‌های فلسفی و ساختار دشوار متون لاکان باعث شده او به یکی از بدفهمیده‌ترین متفکران قرن بیستم تبدیل شود. کتاب حاضر می‌کوشد این فاصله را کمتر کند؛ نه با ساده‌سازی افراطی، بلکه با ساختن مدخلی تصویری و نسبتا روشن برای ورود به جهان لاکان. کتاب از زندگی لاکان شروع می‌کند، اما خیلی زود وارد ایده‌های اصلی او می‌شود: مرحله‌ی آینه‌ای، ناخودآگاه به‌مثابه‌ی زبان، امر خیالی، امر نمادین و امر واقع. برای مثال، کتاب توضیح می‌دهد که دهد چرا لاکان معتقد بود نظریه‌ی فروید بدون زبان‌شناسی و ساختارگرایی قابل‌فهم نیست. یکی دیگر از بخش‌های مهم کتاب توضیح «مرحله‌ی آینه‌ای» است؛ ایده‌ای که بر اساس آن، کودک برای نخستین بار با دیدن تصویر خود در آینه، نوعی تصور یکپارچه از «من» پیدا می‌کند، درحالی‌که تجربه‌ی واقعی‌اش هنوز پراکنده و ناپایدار است. کتاب همین‌طور به مفهوم میل، فقدان، نقش زبان در ناخودآگاه و تفاوت میان نیاز، تقاضا و میل می‌پردازد؛ مفاهیمی که بعدها تأثیر زیادی بر فلسفه، نظریه‌ی فیلم، نقد ادبی و فمینیسم گذاشتند. بخشی از کتاب هم به تأثیر لاکان بر نظریه‌ی ادبی، هنر، فلسفه‌ی پسامدرن و متفکرانی مثل ژیژک اختصاص دارد. در کل، مهم‌ترین ویژگی کتاب شاید این باشد که از دشواری‌های اندیشه‌های لاکان فرار نمی‌کند، اما آن را تا حد ممکن قابل‌فهم می‌سازد. تصویرهای مندرج در کتاب فقط تزئینی نیستند؛ اغلب نقش توضیح‌دهنده دارند و کمک می‌کنند مفاهیمی که در متن‌های اصلی لاکان بسیار انتزاعی‌اند، شکل ملموس‌تری پیدا کنند. با این حال، کتاب کماکان ساختاری فشرده و مقدماتی دارد. در نتیجه کتاب خوانندگانی که به دنبال آشنایی مفصل با آرای لاکان هستند، صرفا می‌تواند به عنوان یک نقطه‌ی شروع انتخاب شود. در عین حال، کتاب در هدف خود، یعنی ایجاد یک نقطه‌ی شروع ایده‌آل برای آشنایی با لاکان، کاملا موفق بوده است.