کتاب کودکی در فلسطین

کتاب «کودکی در فلسطین: کاریکاتورهای ناجی العلی» مجموعه‌ای از آثار طنز ناجی سالم العلی (۱۹۳۸-۱۹۸۷) است. وی در اردوگاه آوارگان فلسطینی عین‌الحلوه در جنوب لبنان بزرگ شد. غسان کنفانی، نویسنده و فعال فلسطینی، در اواخر دهه ۱۹۵۰ استعداد نقاشی‌ وی را کشف کرد. اوایل دهه بعد، ناجی العلی به کویت رفت و سی سال کاریکاتوریست بود و آثارش را روزنامه‌هایی از قاهره و بیروت تا لندن و پاریس چاپ می‌کردند. او در طول سال‌ها فعالیتش، مستقل ماند و به هیچ حزبی وابستگی نداشت و همین هنر مستقل، همراه با طنز نمادین کاریکاتورهایش، شهرت گسترده‌ای برایش به همراه آورد، به طوری که به او لقب «مالکوم ایکس فلسطینی» را دادند. وی در ۲۲ ژوئیه ۱۹۸۷ بیرون دفتر روزنامه کویتی «القبس» در لندن هدف گلوله افراد ناشناس قرار گرفت و پنج هفته بعد درگذشت. اثر پیش روی شما نخستین گردآوری از از آثار ناجی العلی در قالب کتاب است که در سال 2009 منتشر شد و حدود یک دهه بعد به فارسی برگردانده و به چاپ رسید. محور اصلی کتاب، مشهورترین اثر العلی است: حنظله، شخصیتی که نخستین بار در سال ۱۹۶۹ کشید که پسربچه‌ای پابرهنه را به نمایش می‌گذارد که همیشه پشت به تماشاگر ایستاده و دست‌هایش را پشت سرش گره زده. العلی خودش در متنی که در این کتاب آمده می‌نویسد حنظله برایش یادآور کودکی‌اش بود و نوعی نگهبان روح او، تصویری که در لحظه‌های سستی یا غفلت، او را به وظیفه‌اش بازمی‌گرداند و مثل عقربه قطب‌نما همیشه به‌سوی فلسطین اشاره می‌کرد. دیگر کاریکاتورهای گردآوری‌شده در کتاب، از میان بیش از چهل‌هزار اثری که العلی در طول حرفه‌اش کشید، سه مضمون اصلی را در بردارند: خشونت اشغال اسرائیل، فساد و انحطاط رژیم‌های منطقه و رنج مردم فلسطین. همین صراحت، به‌ویژه در نقد رهبران عرب منطقه، برایش دشمنان قدرتمندی هم در میان حکومت‌های منطقه ایجاد کرد؛ نکته‌ای که هویت قاتلان واقعی‌اش را تا امروز نامعلوم نگه داشته است. بازتاب کتاب نیز پس از چاپ آن در حوزه‌ی مطالعات فلسطین مثبت و قابل توجه بوده است.