گاهی انسان در میانهی زندگی روزمره، از شتاب درس، ارتباطات، خواستهها و شبکههای اجتماعی، ناگهان احساس میکند از «خود واقعیاش» فاصله گرفته است؛ گویی این حس را دارد که روند سریع زندگی در دنیای مدرن او را از خود دور ساخته و نیاز به بازگشت به خویشتن و یا از نو شناختن خود دارد. این احساس، در ظاهر کوچک اما در معنا عمیق است؛ چرا که نشان میدهد خودآگاهی در او بیدار شده است.
خودآگاهی، بهمعنای دیدن و شناختن خود است؛ اینکه بدانید چه کسی هستید، چه احساسی دارید، چرا چنین فکر میکنید، و چه ارزشهایی رفتار شما را هدایت میکند. سازمان جهانی بهداشت این مهارت را یکی از ده مهارت اساسی زندگی معرفی کرده است، زیرا پایهی اصلی تمام رشدهای روانی و اجتماعی به شمار میآید. فردی که به خودآگاهی رسیده باشد، نهتنها خود را بهتر میفهمد، بلکه میتواند با دیگران نیز ارتباط صادقانهتر و سالمتری برقرار کند.
در دوران نوجوانی، یعنی زمانی که شخصیت، هویت و آیندهی شما در حال شکلگیری است، نیاز به خودآگاهی بیش از هر زمان دیگر احساس میشود. نوجوان آگاه از خود، تصمیمهایش را بر اساس شناخت از درون میگیرد، نه از روی هیجان یا فشار اطرافیان. او میداند چه چیزی برایش مهم است و در مسیر ارزشهایش حرکت میکند. چنین فردی، کمتر دچار سردرگمی، مقایسهی مخرب با دیگران یا وابستگی ناسالم میشود.
پژوهشهای روانشناسی نشان دادهاند نوجوانانی که خودآگاهی بالاتری دارند، در مدیریت هیجان، کنترل خشم، برقراری ارتباط سالم و حتی پیشرفت تحصیلی موفقتر هستند. زیرا شناخت درون، چراغی است که راه بیرون را روشن میکند.
کتاب حاضر با هدف آموزش گامبهگام این مهارت به شما نوشته شده است. در هر فصل، تلاش شده تا با بیان علمی ساده، مثالهای واقعی از زندگی نوجوانان، راهکارهای عملی و کاربرگهای قابل اجرا، پلی میان «آگاهی ذهنی» و «رفتار روزمره» ایجاد شود. پیشنهاد میشود دفتری داشته باشید تا راهکارها و تمرینات پیشرو را در آن یادداشت نمائید؛ چرا که سوالات هربخش نیازمند تفکر در بخشهای مختلف رفتاری و اخلاقیتان است و از طرفی دیگر عمل نوشتن، باعث شفافیت و وضوح بیشتر ابهاماتی که در خودتان دارید میشود.
این کتاب دعوتی است برای گفتوگوی صادقانه با خودتان؛ سفری درونی برای کشف آنچه در عمق وجودتان پنهان است.
در پایان این مسیر، شما خواهید آموخت که خودآگاهی تنها یک مهارت نیست، بلکه شیوهای از زیستن است؛ زیستنی صادقانه، آگاهانه و شجاعانه.
منیر کلانتر قریشی نویسنده ایرانی متولد سال 1358 میباشد.