اندیشه سیاسی ، فعالترین حوزه از حیات فکری مسلمانان در دو قرن اخیر بوده است. این امر در درجه اول باید با توجه به مبارزه ادامه دار ملل مختلف مسلمان در این دوره در جهت کسب آزادی و استقلال میهنشان از قدرتهای غربی تبیین کرد؛ مبارزه ای که هنوز به اهداف مقررش نرسیده و لذا سیاسی شدن مدام اذهان مسلمانان را در آینده نیز ایجاب میکند. یک انگیزاننده دیگر را میتوان در ارتباط با منافع عمده اقتصادی ، استراتژیک و سیاسی جهان بیگانه در قلب سرزمینهای اسلامی یا باصطلاح "دارالاسلام" یافت که منتج به وسواس غرب و بیماری " بحران انرژی " اش گردیده است.
اگر تنها یک کتاب بخواهید که نه شیفتۀ آرمانشهرِ اسلامی باشد و نه دشمنِ آن، نه غربزده باشد و نه سنتزده، و با دقت و بیطرفیِ یک پژوهشگر برجسته، پروندۀ پرفرازونشیبِ رابطۀ اسلام و سیاست در دو قرن اخیر را پیش رویتان بگشاید، آن کتاب بیگمان «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر» است. این اثر که در زمرۀ کلاسیکهای بیبدیل مطالعات اسلامی به شمار میرود، نقشهای راهنما برای ورود به هزارتوی اندیشهای است که امروز نیز خاورمیانه و جهان اسلام را تکان میدهد: از اخوانالمسلمین و القاعده گرفته تا جمهوری اسلامی ایران و طالبان. عنایت، پژوهشگر نامدار ایرانی، در این کتاب نشان میدهد که فهم بحرانهای سیاسی کنونی جهان اسلام بدون شناخت ریشههای کلامی و فقهیِ آن در قرون نخستین اسلامی ممکن نیست. اما او هرگز در تاریخ گرفتار نمیشود؛ بلکه با چیرهدستی، گذشته را به حال پیوند میزند و نشان میدهد که چگونه مناقشه بر سر جانشینی پیامبر در سقیفه، امروز به مناقشه بر سر «حکومت اسلامی» و «ولایت فقیه» تبدیل شده است. کتاب او روایتی است از تراژدی مدرنیته در جهان اسلام: تلاشی جانکاه برای احیای گذشتهای که دیگر هرگز بازنخواهد گشت، و در عین حال ناتوانی از پذیرش کامل تجدد به دلیل چارچوبهای معرفتی سنتی. یکی از مهمترین ویژگیهای این کتاب، بررسی موازنۀ دو شاخۀ اصلی اسلام یعنی تشیع و تسنن است. عنایت با ظرافت تمام نشان میدهد که چرا شیعه با «روحیۀ اقلیت بودن»، «تقیه» و «انتظار فرج»، دیرتر از سنیها وارد عرصۀ نظریهپردازی سیاسی مدرن شد، اما در نهایت نظریه را تولید کرد: «ولایت فقیه». در مقابل، اهل سنت با «واقعگرایی سیاسی» خود، زودتر با دولت-ملت مدرن کنار آمدند، اما همین انعطاف نیز زمینهساز ظهور جریانهای خشنِ «تکفیری» شد. این مقایسۀ موازی، کتاب را به منبعی بینظیر برای فهم رقابت ایران و عربستان، شیعه و سنی، و انقلاب و سازش تبدیل کرده است.
اکثریت اصحاب علوم انسانی معاصر از حمید عنایت تمجید و تجلیل کرده اند.
متشکر خوبه
بهترین کتاب است