این اثر از منابع شناختهشده تاریخنگاری ایران به شمار میرود که با رویکردی پژوهشی، تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران را از روزگار باستان تا پایان سده هجدهم میلادی بررسی میکند. نویسندگان با تکیه بر یافتههای تاریخی و باستانشناختی، روند شکلگیری و دگرگونی ساختارهای اجتماعی، از نظام بردهداری تا مناسبات فئودالی و همچنین نقش دولتها، جنبشهای مردمی و تحولات اقتصادی را در دورههای مختلف تاریخ ایران تحلیل کردهاند.
کتاب در ۹ فصل تنظیم شده است. فصل نخست به دوران جامعه مبتنی بر بردهداری در ایران قدیم میپردازد. فصل دوم پاشیدگی سازمان بردهداری و پیدایش مرحله نخست جامعه فئودالی در ایران از قرن سوم تا قرن پنجم میلادی را بررسی میکند. فصل سوم با عنوان ایران تحت سلطه خلفای عرب و نهضتهای آزادی مردم ایران از اواسط قرن هفتم تا آغاز قرن دهم میلادی به تحولات این دوره اختصاص دارد. فصل چهارم سیر تکاملی جامعه فئودالی در ایران از آغاز قرن دهم تا آغاز قرن سیزدهم میلادی را روایت میکند. در فصل پنجم، ایران زیر سلطه مغول از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۶ میلادی بررسی شده است. فصل ششم به ایران در عهد پاشیدگی فئودالی و قیامهای مردم از حدود سال ۱۳۳۰ تا قرن پانزدهم میلادی میپردازد. دو فصل بعدی با عنوانهای ایران در قلمرو دولت صفویه و ایران در قرن یازدهم هجری به بررسی ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی این دوره اختصاص دارند و سرانجام فصل نهم با عنوان انحطاط جامعه فئودالی در ایران در قرن دوازدهم هجری به واپسین دوره مورد بررسی کتاب میپردازد.