کتاب تقویت مدیریت منابع انسانی توسط هوش مصنوعی به سوی آینده‌ای فراگیر پایدار و مسئولانه

دانش ما درباره‌ی اینکه هوش مصنوعی در عمل چگونه و تا چه اندازه شیوه‌های مدیریت منابع انسانی را دگرگون می‌کند، هنوز محدود است. کتاب «تقویت مدیریت منابع انسانی توسط هوش مصنوعی به سوی آینده‌ای فراگیر پایدار و مسئولانه» نوشته‌ی آیزهان تورسنبایوا می‌خواهد نقش هوش مصنوعی را در شکل‌دادن به آینده‌ی مدیریت منابع انسانی و دنیای کار با نگاهی نظری و در عین حال متکی بر شواهد تجربی بررسی کند.
ستون نظری کتاب «رویکرد پیکربندی‌محور» است و نویسنده فناوری‌های منابع انسانی را بر پایه‌ی این دیدگاه بررسی می‌کند که شیوه‌های مدیریت منابع انسانی ترکیبی از سه عنصر عملیاتی، رابطه‌ای و تحول‌آفرین هستند. این چارچوب مسیر کتاب را مشخص می‌کند. فصل‌های آغازین به تکامل مدیریت منابع انسانی، روندها و عوامل اثرگذار بر آن می‌پردازند و پیامدهای هوش مصنوعی برای دنیای کار و این حرفه را بررسی می‌کنند. پس از آن نوبت به بخش‌هایی می‌رسد که در آن‌ها واگذاری وظایف عملیاتی به هوش مصنوعی و کاربردهای هوش مصنوعی در امور رابطه‌ای منابع انسانی جداگانه بررسی شده است. کتاب از یک سو توان دگرگون‌کننده‌ی این فناوری و از سوی دیگر نگرانی‌ها درباره‌ی اثر مخرب آن بر آینده‌ی کار و مدیریت را کنار هم می‌گذارد و میان این دو دیدگاه رفت‌وآمد می‌کند.
داده‌های کتاب از پژوهش‌های در جریان خود نویسنده می‌آید، از جمله تحلیل پیشنهادهای ارزشی فروشندگان فناوری و دیدگاه‌های پژوهشگران و متخصصان. به همین دلیل بحث‌ها فقط به سطح مفهومی محدود نمانده و کاربردهای واقعی هوش مصنوعی را هم در بر می‌گیرد: مدیریت الگوریتمی، پیکربندی‌های رابطه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی و مدیریت منابع انسانی تقویت‌شده با هوش مصنوعی. عنوان یکی از فصل‌ها که موضوعات تنوع و پایداری را تا فناوری‌های عصبی (neurotechnologies) امتداد می‌دهد، نشان می‌دهد دامنه‌ی بحث به حوزه‌هایی فراتر از وظایف اداری و استخدامی هم می‌رسد.
کتاب «تقویت مدیریت منابع انسانی توسط هوش مصنوعی» بخش قابل‌توجهی از صفحه‌هایش را به پیامدهای اخلاقی این فناوری اختصاص داده است. یکی از فصل‌ها این پرسش را مطرح می‌کند که هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی به «روشن‌شدن سازمان» می‌انجامد یا به «میدان مین اخلاقی» بدل می‌شود. فصل بعدی رویکردی چندسطحی برای هوش مصنوعی مسئولانه (Responsible AI) پیشنهاد می‌کند تا بتوان این چالش‌ها را در سطوح گوناگون پی گرفت.
فصل‌های پایانی به پذیرش هوش مصنوعی در سازمان‌ها و مدیریت تغییر، و سپس به آینده‌ی کار در خود حوزه‌ی منابع انسانی می‌پردازند و کتاب با یک جمع‌بندی پایانی بسته می‌شود. تورسنبایوا دانشیار دانشگاه ناپل «پارتنوپه» ایتالیاست و پیش‌تر استادیار دانشگاه توئنته، مشاور مدیریت در KPMG و مدیر منابع انسانی در بانک HSBC بوده است. حوزه‌ی تخصصی او منابع انسانی و فناوری‌های آن، به‌ویژه تحلیل‌های مربوط به نیروی انسانی (People Analytics)، هوش مصنوعی و پیامدهای اخلاقی آن‌هاست. در سال ۲۰۲۳ سازمان بین‌المللی کار او را به‌عنوان کارشناس هوش مصنوعی مسئولانه و آینده‌ی کار به همکاری دعوت کرد. خود نویسنده کتاب را برای کسانی معرفی کرده است که در پژوهش، آموزش و عمل، با موضوع هوش مصنوعی و مدیریت منابع انسانی سروکار دارند.