کتاب زنان پنجشنبه

نمایشنامه «زنان پنجشنبه» اثری از لوله بلون، نمایشنامه‌نویس و بازیگر فرانسوی، است که نخستین بار در سال ۱۹۷۶ در استودیوی شانزه‌لیزه پاریس به روی صحنه رفت. این اثر از نخستین و موفق‌ترین نمایشنامه‌های بلون به شمار می‌آید و جوایز معتبری چون جایزه تریستان برنارد و جایزه ایبسن را برای نویسنده به ارمغان آورد. بلون که در فاصله سال‌های ۱۹۲۵ تا ۱۹۹۹ می‌زیست، به خاطر نوشته‌های صمیمی، واقع‌گرایانه و انسان‌محورش شناخته می‌شود؛ آثاری که اغلب بر خاطره، روابط روزمره و گذر زمان تمرکز دارند و جایگاه ویژه‌ای در تئاتر فرانسه نیمه دوم قرن بیستم یافته‌اند. نمایشنامه بر آیین هفتگی سه زن میانسال به نام‌های سونیا، ماری و هلن تمرکز دارد که هر پنجشنبه بعدازظهر برای نوشیدن چای در یکی از آپارتمان‌های پاریس گرد هم می‌آیند. این ملاقات ظاهرا ساده، به بستری برای مرور زندگی، خاطرات، پشیمانی‌ها و لحظات شاد و تلخ گذشته تبدیل می‌شود. سونیا، دختر مهاجران روسی، زنی سرزنده، شوخ و تا حدی بی‌خیال است که با نگاهی طنزآمیز به زندگی می‌نگرد. ماری، شخصیتی عملگرا و متعادل، نقش نیروی سامان‌دهنده و ناظر خردمند جمع را دارد. هلن، درونگرا و قاطع، با جدیتی آمیخته به حساسیت، نگاه انتقادی‌تری به گذشته و اکنون دارد. تفاوت‌های شخصیتی این سه زن، گفت‌وگوهایی زنده و چندلایه می‌سازد که میان شوخی، اندوه پنهان و صراحت عاطفی در نوسان است. گفت‌وگوهای نمایشنامه نه بر اساس یک طرح دراماتیک پرتنش، بلکه در قالب زنجیره‌ای از لحظات صمیمی و روزمره شکل می‌گیرد. بلون به جای روایت یک تعارض مرکزی، زندگی را در جزئیاتش به صحنه می‌آورد: خاطرات جوانی، روابط خانوادگی، تجربه مادری، فقدان همسران یا والدین و احساس گذر بی‌امان زمان. حضور غیرمستقیم برخی شخصیت‌های غایب، مانند فرزند یا مادر از دست‌رفته، به صورت خاطره یا سایه‌ای ذهنی، به نمایش عمق بیشتری می‌بخشد و نشان می‌دهد که گذشته چگونه همچنان در زمان حال حضور دارد. یکی از مضامین محوری «زنان پنجشنبه» پایداری دوستی زنانه به عنوان نیرویی حمایتی و تثبیت‌کننده در طول زندگی است. آیین پنجشنبه‌ها به استعاره‌ای از ثبات بدل می‌شود؛ نقطه‌ای امن در جهانی که مدام در حال تغییر است. بلون با پرهیز آگاهانه از درام پرحادثه، بر ظرافت احساسات، پیری، حافظه و پیوند انسانی تمرکز می‌کند. سبک نوشتار او یادآور نمایشنامه‌های شخصیت‌محور چخوف است؛ جایی که خنده و اندوه، نوستالژی و واقع‌بینی، در کنار هم حضور دارند و تماشاگر را همزمان به لبخند و تامل وا می‌دارند. در سطحی گسترده‌تر، نمایشنامه بازتابی از تحولات اجتماعی و فرهنگی پس از دهه شصت میلادی نیز هست؛ از تغییر نقش‌های جنسیتی گرفته تا بازتعریف هویت زنانه در بستر خانواده و جامعه. با این حال، این مضامین نه به شکل بیانیه‌های سیاسی، بلکه از خلال تجربه زیسته شخصیت‌ها و حافظه شخصی آنها منتقل می‌شود. در مجموع، «زنان پنجشنبه» اثری آرام، صمیمی و عمیق در تئاتر معاصر فرانسه است که توانایی لوله بلون را در ترسیم روابط انسانی با نگاهی ظریف و انسانی نشان می‌دهد. این نمایشنامه با تمرکز بر زندگی روزمره، دوستی و گذر زمان، تصویری ماندگار از تاب‌آوری عاطفی و غنای لحظات به ظاهر ساده زندگی ارائه می‌دهد و همچنان برای مخاطبان امروز قابل لمس و تاثیرگذار باقی می‌ماند.