کتاب آنسوی پیکر طبیعی

مصرف روزمره و گسترده‌ی قرص‌های ضدبارداری و انواع داروهای هورمونی در سراسر جهان، چنان با زندگی مدرن گره خورده است که کمتر کسی درباره‌ی منشأ و چگونگی پیدایش آن‌ها سوال می‌کند؛ اما کتاب «آنسوی پیکر طبیعی: دیرین‌شناسی هورمون‌ها و جنسیت» نوشته‌ی نلی اودشورن دقیقا همین بدیهیات زیست‌شناختی را زیر سوال می‌برد. این اثر پژوهشی با رویکردی تبارشناسانه به بررسی تاریخ علم غدد درون‌ریز در قرن بیستم می‌پردازد. اودشورن، استاد و پژوهشگر هلندی مطالعات علم و فناوری، معتقد است که بدن هورمونی متمایز، یک واقعیت طبیعی ثابت نیست که دانشمندان صرفا آن را در طبیعت کشف کرده باشند، بلکه مفهومی است که گام‌به‌گام در آزمایشگاه‌ها، صنایع داروسازی و کلینیک‌های پزشکی ساخته شده است. پیش از قرن بیستم تفاوت‌های جنسی را بیشتر بر اساس ساختار آناتومیک و اندام‌های ظاهری تعریف می‌کردند، اما با ظهور پدیده‌ی هورمون‌شناسی در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰، ناگهان جوهره‌ی متمایزکننده‌ی زن و مرد از ساختار اندامی به یک امر شیمیایی و سیال در جریان خون و ادرار تغییر یافت. نویسنده با کاوش در لایه‌های تاریخی این تحول علمی نشان می‌دهد که چطور فرآیند شناخت مواد شیمیایی، تفکر فمینیستی، تاریخ پزشکی و درک عمومی جامعه از کارکرد بدن را به طور بنیادین بازتعریف کرد.
یکی از جالب‌ترین و عمیق‌ترین بخش‌های این بررسی تاریخی، به چالش کشیدن مرزبندی‌های صلب و دوتایی جنسیتی توسط خود دستاوردهای آزمایشگاهی است. در دهه‌ی ۱۹۳۰ وقتی دانشمندان سرانجام موفق به ایزوله کردن هورمون‌ها شدند، با یک غافلگیری بزرگ روبرو گشتند؛ آزمایش‌ها نشان داد هورمون‌هایی که زنانه نامیده می‌شدند مثل استروژن، به وفور در بدن مردان وجود دارند و تستوسترون نیز در بدن زنان یافت می‌شود. کتاب با تکیه بر اسناد تاریخی فاش می‌کند که جامعه‌ی علمی آن زمان به جای پذیرش این سیالیت زیستی و نگاه به جنسیت به عنوان یک طیف، با نام‌گذاری‌های اصرارآمیز دوقطبی تلاش کرد تا هنجارهای سنتی و مرزهای مردانه-زنانه را همچنان در زبان علم حفظ کند. اودشورن با زبانی ساده و روایی، داستان عجیب جمع‌آوری هزاران کیلو مواد اولیه مانند تخمدان، بیضه و ادرار حیوانات و انسان را تعریف می‌کند که چطور برای استخراج این قطرات شیمیایی به آزمایشگاه‌ها روانه می‌شدند. این زنجیره‌ی تولید انبوه، زمینه‌ساز شکل‌گیری این فرضیه شد که بدن زن به دلیل نوسانات چرخه‌ی قاعدگی و بارداری، اساسا بی‌ثبات و بیمارگونه است و همین نگاه، توجیه لازم را برای تمرکز حداکثری آزمایش‌های دارویی و مداخلات پزشکی روی کنترل باروری زنان فراهم کرد.
نویسنده برای رمزگشایی از این که چرا بدن زنان بیش از مردان به میدان اصلی هورمون‌درمانی تبدیل شد، به پشت صحنه‌ی مناسبات قدرت و پیوند پنهان میان تحقیق، سرمایه‌داری و پزشکی می‌رود. فناوری‌های هورمونی و در رأس آن‌ها قرص ضدبارداری، صرفا محصول خالص نبوغ یا ضرورت‌های پزشکی نبودند، بلکه شبکه‌ای پیچیده شامل دانشمندان تشنه‌ی کشف، شرکت‌های بزرگ داروسازی در جستجوی بازارهای پرسود و پزشکان کلینیک‌ها که دسترسی راحتی به منابع انسانی داشتند، این دانش نوین را خلق کردند. اودشورن اصرار دارد که بگوید معنای فراتر از پیکر طبیعی، نفی واقعیت زیست‌شناسی نیست، بلکه نشان دادن این است که چطور علم مدرن با ابزارها و لوله‌های آزمایش خود، به این مواد شیمیایی جهت‌دهی فرهنگی می‌دهد. کتاب «آنسوی پیکر طبیعی» به مخاطب نشان می‌دهد که چطور هورمون‌ها از لایه‌های خاک‌گرفته‌ی آزمایشگاه‌های قدیمی بیرون آمدند تا به مفاهیم قدرتمندی تبدیل شوند که امروز با آن‌ها درباره‌ی هویت، تولیدمثل و تفاوت‌های انسانی فکر می‌کنیم.