کتاب الهیات فلسفی توماس آکوئیناس

کتاب «الهیات فلسفی توماس آکوئیناس» نوشته لئو الدرز، از آثار معاصری‌ست که در زمینه‌ی مطالعه‌ی نظام‌مند الهیات فلسفی توماس آکوئیناس به رشته‌ی تحریر درآمده است. هدف کتاب حاضر، بررسی مفصل الهیات آکوئیناس است. نویسنده، که سال‌ها به تدریس فلسفه و الهیات در موسسات آموزشی و دانشگاهی مختلف اشتغال داشت، در این اثر کوشیده است تا نشان دهد الهیات فلسفی آکوئیناس مجموعه‌ای از استدلال‌های پراکنده نیست، بلکه ساختاری منسجم است که اتفاقا ریشه در تجربه‌ی روزمره‌ی انسان از جهان دارد. درون‌مایه‌ی کتاب به‌ نحوی منظم سازمان یافته است. کتاب نخست به تبیین ماهیت الهیات فلسفی از دیدگاه آکوئیناس می‌پردازد و چارچوب نظری پژوهش خود را مشخص می‌کند. فصل نخست، تاریخچه‌ای موجز از تلاش فیلسوفان بزرگ غرب برای شناخت خداوند ارائه می‌دهد و زمینه‌ای تاریخی برای فهم نوآوری‌های آکوئیناس فراهم می‌آورد. فصل‌های بعدی به مسئله‌ی شناخت‌پذیری خدا و براهین پنج‌گانه اثبات وجود او در کتاب «سوم الهیات» می‌پردازند. در ادامه، نویسنده صفات الهی را به ترتیبی که در «سوم الهیات، بخش اول» آمده، مورد مطالعه قرار می‌دهد. فصل‌های بعدی به ترتیب به «طریق سلب»، «طریق علیت» و «طریق استعلا» اختصاص یافته‌اند که سه رویکرد اصلی برای سخن گفتن درباره‌ی خدا در سنت توماسی محسوب می‌شوند. کتاب همچنین به دستور زبان سخن گفتن درباره‌ی خدا و چگونگی نام‌هایی که بر خدا اطلاق می‌کنیم پرداخته است. این بحث در واقع به مسئله‌ی زبان دینی از منظر آکوئیناس توجه می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان به طور معنادار درباره‌ی موجودی که فراتر از درک کامل بشری است، سخن گفت. در نهایت، کتاب به موضوعات علم الهی و علم پیشین خداوند به تمامی رخدادهای زمانی، اراده و محبت الهی، عنایت و قدرت خدا و مسئله‌ی آفرینش اختصاص یافته است. در طول این فصول، نویسنده تأکید دارد که الهیات فلسفی آکوئیناس ریشه در تجربه‌ی روزمره ما از جهان و اصول کلی وجود، دارد، اما نتیجه‌گیری‌های آن به قله‌های الهیات سلبی می‌رسد. در مجموع، کتاب حاضر اثری جامع درباره‌ی الهیات فلسفی آکویناس به شمار می‌آید که به خوانندگان، به طور کلی، برای فهم فلسفه‌ی قرون وسطی و به صورت جزئی برای فهم الهیات آکویناس کمک‌ فراوانی می‌کند.