کتاب هلاک عقل به وقت اندیشیدن
نویسنده:
یدالله رویایی
معرفی کتاب هلاک عقل به وقت اندیشیدن
«هلاک عقل به وقت اندیشیدن» نوشته‌ی یدالله رویایی مجموعه‌ای از مقاله‌هاست که شاعر در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی نوشته است؛ سال‌هایی که او در پی تبیین بوطیقای شعری خودش بود و شعر حجم را به‌صورت نظری صورت‌بندی می‌کرد. نخستین چاپ کتاب در سال ۱۳۵۷ (۲۵۳۷ شاهنشاهی) در تهران و با نشر مروارید منتشر شد و گردآوری و تنظیم مقاله‌ها در آن چاپ بر عهده‌ی غلامرضا همراز بود. رویایی متولد ۱۳۱۱ در دامغان، شاعر و بنیان‌گذار شعر حجم است و این کتاب از نظر موضوعی در قلمرو نقد ادبی و نظریه‌ی شعر فارسی جا می‌گیرد و خواننده‌ی کتاب با نوشته‌های نظری یک شاعر روبه‌روست.
عنوان‌هایی مثل «زبان شعر»، «اشاره‌ای بر زبان نیما»، «از غایت نگاه»، «زبان شعر، جان کلام»، «زبان، استعاره، سبک»، «از بیانیه‌ی دوم شعر حجم» و «تکین شعر» نشان می‌دهند که زبان، استعاره و سبک و نیز بیانیه‌های شعر حجم از محورهای اصلی کتاب‌اند. مقاله‌ی «عبور از شعر حجم» هم در همین مجموعه آمده است و در پژوهش‌های ادبی، متن مانیفست شعر حجم نیز با ارجاع به همین کتاب نقل می‌شود. به این ترتیب مقاله‌ها هم درباره‌ی نسبت رویایی با زبان شعر نیماست و هم درباره‌ی چارچوب نظری جریانی که او خودش از بنیان‌گذارانش بود.
آنچه از لابه‌لای این نوشته‌ها درباره‌ی نگاه رویایی بیرون می‌آید، تغییر جایگاه کلمه است: واژه‌ها از نقش ابزاری و رسانشی‌شان خارج می‌شوند و خودشان موضوع شعر می‌شوند. شعر حجم را معمولا شعری فرم‌گرا و منثور می‌دانند که به واج‌آرایی و موسیقی درونی کلمات تکیه دارد. جواد مجابی آن را فرارفتن از یک فضا توصیف کرده است: ذهنی که از واقعیت اکنون به واقعیتی غایی می‌جهد و شعر را آفرینشی تازه می‌بیند. در بخشی از کتاب هم جهش شعری به کشف حجم‌های تازه گره می‌خورد، به‌طوری که هر کشف، شاعر را به سوی حجمی دیگر می‌کشاند.
«هلاک عقل به وقت اندیشیدن» بعدها با نشر نگاه تجدید چاپ شد و کسی که با شعر فارسی، نظریه‌ی شعر یا شعر حجم سروکار دارد، در این مقاله‌ها می‌تواند ببیند یک شاعر چگونه درباره‌ی کار خودش، درباره‌ی زبان و درباره‌ی نسبتش با نیما می‌نویسد. از آنجا که مقاله‌ها در فاصله‌ی دو دهه نوشته شده‌اند و بعد گرد هم آمده‌اند، کتاب را می‌شود هم به ترتیب فهرست خواند و هم از هر مقاله‌ای که به موضوع مورد علاقه نزدیک‌تر است شروع کرد.
عنوان‌هایی مثل «زبان شعر»، «اشاره‌ای بر زبان نیما»، «از غایت نگاه»، «زبان شعر، جان کلام»، «زبان، استعاره، سبک»، «از بیانیه‌ی دوم شعر حجم» و «تکین شعر» نشان می‌دهند که زبان، استعاره و سبک و نیز بیانیه‌های شعر حجم از محورهای اصلی کتاب‌اند. مقاله‌ی «عبور از شعر حجم» هم در همین مجموعه آمده است و در پژوهش‌های ادبی، متن مانیفست شعر حجم نیز با ارجاع به همین کتاب نقل می‌شود. به این ترتیب مقاله‌ها هم درباره‌ی نسبت رویایی با زبان شعر نیماست و هم درباره‌ی چارچوب نظری جریانی که او خودش از بنیان‌گذارانش بود.
آنچه از لابه‌لای این نوشته‌ها درباره‌ی نگاه رویایی بیرون می‌آید، تغییر جایگاه کلمه است: واژه‌ها از نقش ابزاری و رسانشی‌شان خارج می‌شوند و خودشان موضوع شعر می‌شوند. شعر حجم را معمولا شعری فرم‌گرا و منثور می‌دانند که به واج‌آرایی و موسیقی درونی کلمات تکیه دارد. جواد مجابی آن را فرارفتن از یک فضا توصیف کرده است: ذهنی که از واقعیت اکنون به واقعیتی غایی می‌جهد و شعر را آفرینشی تازه می‌بیند. در بخشی از کتاب هم جهش شعری به کشف حجم‌های تازه گره می‌خورد، به‌طوری که هر کشف، شاعر را به سوی حجمی دیگر می‌کشاند.
«هلاک عقل به وقت اندیشیدن» بعدها با نشر نگاه تجدید چاپ شد و کسی که با شعر فارسی، نظریه‌ی شعر یا شعر حجم سروکار دارد، در این مقاله‌ها می‌تواند ببیند یک شاعر چگونه درباره‌ی کار خودش، درباره‌ی زبان و درباره‌ی نسبتش با نیما می‌نویسد. از آنجا که مقاله‌ها در فاصله‌ی دو دهه نوشته شده‌اند و بعد گرد هم آمده‌اند، کتاب را می‌شود هم به ترتیب فهرست خواند و هم از هر مقاله‌ای که به موضوع مورد علاقه نزدیک‌تر است شروع کرد.
درباره یدالله رویایی
یدالله رویایی مشهور به رویا (زادهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۳۱۱ در دامغان) شاعر ایرانی است. رویائی پس از خروج از زندان اولین شعرهای خود را در ۲۲ سالگی نوشت و در مجلات آن زمان با نام مستعار «رؤیا» منتشر کرد، و همزمان به تحصیلات خود در رشته حقوق سیاسی در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران تا اخذ درجه دکترای حقوق بین‌الملل عمومی ادامه داد؛ و از آن پس، در وزارت دارایی به استخدام درآمد و به عنوان ذی‌حساب و سرپرست امور مالی در ادارات و دیگر مراکز دولتی، از جمله وزارت آب و برق، سازمان تلویزیون ملی ایران و… به کار پرداخت. او از موسسان شرکت انتشاراتی روزن بود. رؤیایی با چند شاعر دیگر، مانیفست «اسپاسمانتالیسم» را منتشر کردند که بعدها به خلق نگرش تازه شعری با عنوان «شعر حجم» منجر شد
دسته بندی های کتاب هلاک عقل به وقت اندیشیدن
مقالات مرتبط با کتاب هلاک عقل به وقت اندیشیدن
آشنایی با انواع سبک های نگارش و شیوه استفاده از آن ها
ادامه مقالهکتاب های مرتبط با هلاک عقل به وقت اندیشیدن
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب هلاک عقل به وقت اندیشیدن" ثبت می‌کند