کتاب تاریخ ما هنوز دارد نوشته می شود

کتاب «تاریخ ما هنوز دارد نوشته می‌شود: روایت سه ژنرال چینی کوبایی در انقلاب کوبا» روایت مشترک سه نفر است - آرماندو چوی، گوستاوو چویی و مویسس سیوونگ. ماری-آلیس واترز، طی چهار سال با این سه ژنرال چینی‌تبار ارتش کوبا گفت‌وگو کرده و حاصل کار را به شکل روایتی نفس‌گیر و اول‌شخص درآورده؛ روایتی که خواننده را از محله‌های چینی‌نشین هاوانا تا کوهستان‌های سیه‌را مائسترا و از آنجا تا میدان‌های جنگ در آنگولا می‌برد. محور کتاب، ورود سه جوان از تبار مهاجران چینی به مبارزه مخفی علیه دیکتاتوری باتیستا و سپس جنگ چریکی ۱۹۵۶ تا ۱۹۵۸ است؛ جنگی که هر سه‌شان را از سربازانی گمنام به ژنرال‌های ارتش انقلابی کوبا تبدیل کرد. اما داستان به همین جا ختم نمی‌شود. کتاب پنج دهه بعدتر را هم دنبال می‌کند: حضور آن‌ها در مأموریت‌های بین‌المللی کوبا در آنگولا، نیکاراگوئه و ونزوئلا، و نقشی که هرکدام بعدها در نهادهای داخلی کوبا ایفا کردند. سیوونگ به‌طور خاص از دوران ریاستش بر اداره‌ی ذخایر ملی کشور می‌گوید و از نقشی که در راه‌اندازی برنامه‌ی کشاورزی شهری کوبا در دهه‌ی نود میلادی داشت، برنامه‌ای که بعدها الگویش را برای ونزوئلا هم پیشنهاد داد. یکی از رشته‌های پیوسته‌ای که در سراسر کتاب دنبال می‌شود، جایگاه جامعه‌ی چینی‌تبار در کوبا و پرسشی است که خود راویان مطرح می‌کنند: چه چیزی توانست ریشه‌ی تبعیض علیه چینی‌ها و سیاه‌پوستان را در کوبا بخشکاند؟ پاسخی که در کتاب می‌آید، خود انقلاب است - نه اصلاحات جزئی، بلکه تغییر ساختاری‌ای که این سه مرد آن را از نزدیک زیسته‌اند. آنچه این کتاب را از خیلی خاطره‌نگاری‌های سیاسی جدا می‌کند، همین فرم گفت‌وگومحور و چندصدایی‌اش است. این ویژگی باعث می‌شود خواننده حس کند پای صحبت سه پیرمرد نشسته است. از نظر محتوایی هم کتاب گوشه‌ای کمترشنیده از تاریخ انقلاب کوبا را روشن می‌کند: نقش اقلیت چینی در ارتش و سیاست کوبا، موضوعی که در روایت‌های رایج‌تر انقلاب کمتر به آن پرداخته شده. ارزش کتاب در ثبت مستقیم خاطره‌ی نسلی است که به‌زودی دیگر در دسترس نخواهد بود. برای کسی که به تاریخ انقلاب کوبا، مهاجرت چینیان به آمریکای لاتین، یا تجربه اقلیت‌های قومی در جنبش‌های انقلابی علاقه دارد، این کتاب منبعی مفید و جذاب خواهد بود.