کتاب سرمایه داری و تخریب محیط زیست

کتاب «سرمایه‌داری و تخریب محیط زیست: در دفاع از زمین و کار» نوشته‌ی جک بارنز با همکاری ماری آلیس واترز و استیو کلارک اثری تحلیلی در حوزه‌ی اقتصاد سیاسی و محیط زیست است که با رویکردی مارکسیستی به بررسی ریشه‌های بحران زیست‌محیطی می‌پردازد. نویسندگان از همان ابتدا تاکید می‌کنند که مسائل محیط زیستی را نمی‌توان جدا از روابط اقتصادی، منطق سود و ساختار قدرت در جوامع سرمایه‌داری فهم کرد.
در بخش‌های اصلی کتاب استدلال می‌شود که پدیده‌هایی مانند آلودگی هوا و آب، نابودی جنگل‌ها، فرسایش خاک، تغییرات اقلیمی و از بین رفتن تنوع زیستی، پیامدهای تصادفی یا صرفا فنی نیستند. این بحران‌ها نتیجه‌ی مستقیم نظامی هستند که تولید را نه بر اساس نیازهای انسانی یا پایداری اکولوژیک، بلکه بر اساس حداکثرسازی سود سازماندهی می‌کند. نویسندگان توضیح می‌دهند که در سرمایه‌داری، هزینه‌های زیست‌محیطی به‌عنوان امری بیرونی و قابل چشم‌پوشی تلقی می‌شود و همین رویکرد تخریب گسترده‌ی منابع طبیعی را به امری ساختاری تبدیل می‌کند.
کتاب با رجوع به اندیشه‌های کارل مارکس و فریدریش انگلس، نقش کار انسانی را در شکل‌دهی رابطه‌ی میان جامعه و طبیعت بررسی می‌کند. نویسندگان نشان می‌دهند که کار، اساس دگرگونی طبیعت و منبع تولید ثروت اجتماعی است، اما زمانی که این فرایند تحت کنترل مالکیت خصوصی و سود فردی قرار می‌گیرد، به نابودی همان منابعی منجر می‌شود که زندگی انسان به آن وابسته است. در این بخش به مفهوم نابرابری اجتماعی در مواجهه با فجایع زیست‌محیطی نیز پرداخته می‌شود و توضیح داده می‌شود که طبقات فرودست به‌ویژه طبقه‌ی کارگر، بیشترین آسیب را از آلودگی‌ها و بحران‌های اقلیمی متحمل می‌شوند.
در فصل‌های پایانی کتاب به نقد راه‌حل‌های رایج دولتی و بین‌المللی مانند توافق‌نامه‌های زیست‌محیطی می‌پردازد و توضیح می‌دهد که چرا این سازوکارها در چارچوب نظام سرمایه‌داری توان حل ریشه‌ای بحران را ندارند. از دید نویسندگان حفاظت پایدار از زمین تنها زمانی ممکن است که تولید و بهره‌برداری از منابع طبیعی در خدمت نیازهای جمعی و انسانی سازماندهی شود. کتاب «سرمایه‌داری و تخریب محیط زیست» تلاش می‌کند پیوند میان دفاع از محیط زیست و مبارزه‌ی اجتماعی طبقه‌ی کارگر را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از یکدیگر تحلیل کند و تصویری ساختاری از بحران زیست‌محیطی معاصر ارائه دهد.