کتاب شوچیک

کتاب «شوچیک: اتودهای تغییر پوزیسیون و گام نوازی مربوطه (اپوس 8)» اثر اوتاکار شوچیک، نوازنده و آموزگار افسانه‌ای ویولن است. این اثر یکی از بخش‌های کلیدی نظام آموزشی هشت‌سطحی وی به شمار می‌آید که در سال‌های بین 1892 تا 1895 نوشته شد. این اثر، که در نسخه‌ی امروزی خود حدود پنجاه‌ و نه تمرین را در بر می‌گیرد، به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود: نخست، تمرین‌های تغییر پوزیسیون، یعنی جا به ‌جایی دست چپ از یک پوزیسیون به پوزیسیون دیگر روی دسته‌ی ویولن، که با ساده‌ترین جا به ‌جایی‌ها (از پوزیسیون اول به دوم، دوم به سوم، سوم به چهارم و الی‌آخر) آغاز شده و به ‌تدریج همه‌ی ترکیب‌های ممکن در تغییر پوزیسیون را پوشش می‌دهد؛ و دوم، تمرین‌های مقدماتی گام‌نوازی در سه اکتاو سوم، ششم و دهم (فاصله‌هایی که در رپرتوار کنسرتوهای بزرگ ویولن به‌کرات مورد استفاده قرار می‌گیرند). اکنون به روش آموزشی کتاب می‌پردازیم. آنچه روش شوچیک را در میان متدهای کلاسیک ویولن متمایز می‌کند، رویکرد کاملا تحلیلی اوست. اتودهای کرویتسر، رود و دونت در نهایت آثاری موسیقایی‌اند، اما شوچیک نمی‌کوشد چیزی «موسیقایی» بگوید؛ او به ‌جای آن، با تمام فرمول‌های منطقا ممکن یک مشکل تکنیکی، در اینجا، تغییر پوزیسیون، سروکار دارد. با این ‌همه، درباره‌ی همین اپوس ۸ گفته شده که یکی از ویژگی‌های متمایز تمرین‌های تغییر پوزیسیون آن این است که هر جا به ‌جایی را در بستری از یک عبارت موسیقایی کوتاه، نه صرفا پرشی خشک میان دو نت، جای می‌دهد؛ ویژگی‌ای که این جلد را اندکی ملموس‌تر و کاربردی‌تر از برخی تمرین‌های کاملا مکانیکی دیگر می‌کند. با این حال، باید دانست که این کتاب، همچون بیشتر آثار شوچیک، یک مجموعه‌ی تمرینی فشرده است که هدفش پرورش مهارت تکنیکی (در اینجا تغییر پوزیسیون و گام‌نوازی سه‌اکتاوی) است، نه لذت شنیداری. در نهایت، این اثر برای نوازندگان سطوح متوسط، بهترین نتیجه را در بر خواهد داشت. در واقع، این کتاب بیشتر برای نوازندگانی مناسب است که از پوزیسیون‌های ابتدایی عبور کرده‌اند و اکنون آماده‌اند مهارت تغییر پوزیسون خود را به شکلی روان و دقیق، تثبیت کرده و بهبود ببخشند.