کتاب زیباترین غریق جهان

کتاب «زیباترین غریق جهان و مرد کهن‌سال با بال‌های بس بزرگ» مجموعه‌ای از دو داستان کوتاه معروف گابریل گارسیا مارکز است که هر دو در دوره‌ای از فعالیت ادبی او نوشته شده‌اند و نمونه‌ای روشن از شیوه‌ی رئالیسم جادویی او به شمار می‌آیند. در این داستان‌ها اتفاق‌های عجیب و حتی غیرممکن، بدون توضیح‌های طولانی وارد زندگی آدم‌های معمولی می‌شوند؛ کسی با بال‌های بسیار بزرگ در حیاط خانه پیدا می‌شود یا جسد مردی ناشناس از دریا به ساحل یک روستا می‌رسد، اما واکنش شخصیت‌ها کاملا زمینی و قابل‌فهم است.
مارکز به‌جای اینکه میان واقعیت و خیال مرز مشخصی بکشد، اجازه می‌دهد این دو کنار هم قرار بگیرند و زندگی عادی شخصیت‌ها را تغییر دهند. داستان «زیباترین غریق جهان» درباره‌ی روستایی کوچک و دورافتاده است که کودکان آن جسد مردی غرق‌شده را در ساحل پیدا می‌کنند. مرد ناشناس از هر نظر با آدم‌های روستا فرق دارد؛ بسیار بزرگ و سنگین است و چهره‌ای زیبا دارد. زنان روستا هنگام آماده‌کردن جسد برای خاک‌سپاری، کم‌کم برای او نامی انتخاب می‌کنند و او را استبان می‌نامند. آن‌ها حتی درباره‌ی زندگی احتمالی او خیال‌پردازی می‌کنند و تصور می‌کنند اگر چنین مرد بزرگی در میانشان زندگی می‌کرد، چه تاثیری بر روستا می‌گذاشت. همین تصور جمعی کم‌کم نگاه مردم به محل زندگی خودشان را تغییر می‌دهد و آن‌ها تصمیم می‌گیرند روستایی را که پیش از آن کوچک، خشک و بی‌روح به نظر می‌رسید، شکل دیگری بدهند.
«زیباترین غریق جهان» در واقع درباره‌ی تاثیری است که یک تصویر یا یک خاطره می‌تواند بر ذهن جمعی یک جامعه بگذارد. استبان در طول داستان به شخصیتی تبدیل می‌شود که اهالی او را واقعا نمی‌شناسند، اما برایش گذشته‌ای می‌سازند و ویژگی‌هایی به او نسبت می‌دهند. آن‌ها از ظاهر او به این نتیجه می‌رسند که حتما انسانی بزرگ، مهربان و متفاوت بوده است. همین خیال‌پردازی اهمیت زیادی دارد؛ چون استبان تقریبا هیچ کاری انجام نمی‌دهد، اما حضورش باعث می‌شود مردم کاری انجام دهند. روستایی که پیش از آن خود را محدود به همان وضعیت موجود می‌دید، ناگهان به آینده فکر می‌کند.
مارکز در این داستان نشان می‌دهد که انسان‌ها گاهی برای تغییر دادن زندگی خود به یک اتفاق بیرونی نیاز دارند؛ اتفاقی که به آن معنا بدهند و از طریق آن بتوانند چیزی را که پیش از آن نمی‌دیدند، ببینند. نکته‌ی مهم دیگر این است که استبان هرگز به شکل یک قهرمان معمولی وارد داستان نمی‌شود. او یک غریبه است و حتی نام واقعی‌اش مشخص نیست. این مردم هستند که او را به بخشی از حافظه‌ی جمعی خود تبدیل می‌کنند و همین فرایند، داستان را از یک ماجرای عجیب درباره‌ی یک غریق به روایتی درباره‌ی شکل‌گیری خاطره، اسطوره و هویت یک جامعه تبدیل می‌کند.
در «مرد کهن‌سال با بال‌های بس بزرگ» مارکز موقعیتی تقریبا برعکس می‌سازد. این بار موجودی عجیب و غیرعادی، نه به شکل جسد، بلکه زنده وارد زندگی یک خانواده می‌شود. پس از بارانی شدید، پلایو پیرمردی فرسوده را در حیاط خانه پیدا می‌کند که بال‌هایی بسیار بزرگ دارد. همسرش الیسندا و دیگر اهالی نمی‌دانند او دقیقا کیست. ممکن است فرشته باشد، اما ظاهرش با تصویری که مردم از فرشتگان دارند جور درنمی‌آید؛ پیر، کثیف، بیمار و ناتوان است و حتی زبانش را درست نمی‌فهمند. همین ابهام باعث می‌شود آدم‌ها به جای تلاش برای شناخت او بیشتر درگیر این شوند که چگونه می‌توان از حضورش استفاده کرد. پیرمرد را در مرغدانی نگه می‌دارند و مردم برای دیدنش پول می‌دهند. عده‌ای او را موجودی مقدس می‌دانند، عده‌ای درباره‌ی واقعی‌بودن بال‌هایش شک می‌کنند و کلیسا نیز نمی‌تواند به‌سادگی درباره‌ی هویت او تصمیم بگیرد. رفتار آدم‌ها با این موجود عجیب، بخش اصلی داستان را شکل می‌دهد. آن‌ها چیزی را که می‌تواند یک معجزه باشد، به نمایش تبدیل می‌کنند و بعد وقتی پدیده‌ی عجیب دیگری توجهشان را جلب می‌کند، او را تقریبا به‌طور کامل فراموش می‌کنند.
این دو داستان با وجود تفاوت در ماجرا، از یک پرسش مشترک شروع می‌شوند: وقتی چیزی غیرعادی وارد زندگی آدم‌های معمولی شود، مردم با آن چه می‌کنند؟ در «زیباترین غریق جهان»، اهالی روستا از یک غریبه‌ی مرده تصویر و خاطره‌ای می‌سازند و همین تصویر، زندگی‌شان را تغییر می‌دهد. در «مرد کهن‌سال با بال‌های بس بزرگ»، مردم با موجودی روبه‌رو می‌شوند که شاید فرشته باشد، اما چون مطابق انتظارشان رفتار نمی‌کند، او را به موضوع کنجکاوی، سرگرمی و کسب درآمد تبدیل می‌کنند.
: