کتاب صور خیال در شعر فارسی

Fiction in Persian poetry
تحقیق انتقادی در تطور ایماژهای شعر پارسی و سیر نظریه بلاغت در اسلام و ایران
کد کتاب : 12061
شابک : 9789643292409
قطع : رقعی
تعداد صفحه : 732
سال انتشار شمسی : 1398
سال انتشار میلادی : 1971
نوع جلد : زرکوب
سری چاپ : 21
زودترین زمان ارسال : 12 آبان

معرفی کتاب صور خیال در شعر فارسی اثر محمدرضا شفیعی کدکنی

از مبانی مهمی که شاعر برای زیباتر کردن سخن خود و تفکیک آن از یک سخن ساده و معمول بهره می گیرد، استفاده از عناصری همچون استعاره، تشبیه، مجاز، کنایه و دیگر آرایه های ادبی می باشند. این آرایه ها شعر را خیال انگیز کرده و بین مفاهیم ذهنی شاعر و آنچه حقیقتا در طبیعت موجود است، پلی شکوهمند و اسرار آمیز می زند. این آرایه ها کعه صور خیال نام دارند، همان پل اسرارآمیزند که شاعر برای پیوند زدن تخیلات و ذهنیات خود با واقعیت و عینیات، آن را بنا می کند و خواننده با عبور از این پل که او را به جهان خیال انگیز شاعر وارد می کند، مفاهیم را از دیدگاه او می بیند و این نحوه ی شکوهمند بیان، خواننده را نیز به وجد می آورد.
از میان تحقیقاتی که در بررسی ماهیت این عناصر و شناخت آن در آثار ادبی و شعر فارسی صورت گرفته، می توان به کتاب صور خیال در شعر فارسی اشاره کرد که با عنوان تحقیق انتقادی در تطور ایماژهای شعر پارسی و سیر نظریه بلاغت در اسلام و ایران به قلم دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی به رشته ی تحریر در آمده است.
کتاب از دو بخش کلی تشکیل شده که بخش نخست مسائل کلی مرتبط با صور خیال و ارکان و عناصر آن را یک به یک شرح داده و آرا و نظریات پژوهشگران بلاغت اسلامی، سیر تاریخی عقاید آنان و نوآوری ها و بدایع در این زمینه را تبیین می کند. بخش دوم کتاب، مطالب شرح داده شده در قسمت اول آن را در اشعار شاعران بزرگ و برجسته ی فارسی جستجو کرده و به زمینه های صور خیال در اشعار آنان اشاره می کند.

کتاب صور خیال در شعر فارسی

محمدرضا شفیعی کدکنی
محمدرضا شفیعی کدکنی در نوزدهم مهرماه ۱۳۱۸ در کدکن ( نیشابور ) در خراسان[۱]شفیعی کدکنی سرودن شعر را از جوانی به شیوهٔ قدمایی آغاز کرد و پس از چندی به سبک نو مشهور به نیما یوشیج روی آورد. با انتشار دفتر شعر در کوچه باغ های نشابور نام آور شد. آثار شفیعی را می توان به سه گروه انتقادی و نظری و مجموعه اشعار خود وی تقسیم کرد. آثار انتقادی این نویسنده، شامل تصحیح آثار کلاسیک فارسی و نگارش مقالاتی در حوزه نظریه ادبی می شود، که بخشی از آن ها در زیر آورده شده اند. در میان آثار نظری شفیعی کدکنی کتاب موسی...
دسته بندی های کتاب صور خیال در شعر فارسی
قسمت هایی از کتاب صور خیال در شعر فارسی (لذت متن)
آنها که از شعر توقع استعاره و تشبیه دارند، یعنی حوزهٔ تصویر را محدود در این دو گونهٔ رایج تصویر می دانند، اغلب در باب شاهنامه اشتباه می کنند و می گویند شاهنامه نظمی است استادانه، ولی آثار نظامی شعر است. اگر به علت اصلی این عقیدهٔ ایشان بنگریم خواهیم دید که این داوری ایشان برخاسته از نظرگاه محدود آنان در زمینهٔ تصویر های شعری است، ولی مگر جوهر شعری، تأثیر و به گفتهٔ ارسطو تخییل نیست، در این صورت، در حماسه، چه چیز از اغراق شاعرانه خیال انگیزتر تواند بود، آیا تصویری ازین گونه که در این ابیات می خوانیم: سپاهی که خورشید شد ناپدید چو گرد سیاه از میان بردمید نه دریا پدید و نه هامون نه کوه زمین آمد از پای اسبان ستوه و زمینهٔ تخییلی آن تا مرز حیرت گسترده است، می تواند از رهگذر تصویر های استعاری و یا تشبیهی ترسیم شود؟ آنچه را فردوسی در یک مصراع از رهگذر اسناد مجازی -به معنی مصطلح ما در این کتاب- ارائه می دهد آیا می توان با هزار تشبیه و استعاره عرضه داشت: به مرگ سیاوش سیه پوشد آب کند زار نفرین بر افراسیاب و یا: که زیبد کزین غم بنالد پلنگ ز دریا خروشان برآید نهنگ و گر مرغ با ماهیان اندر آب بخوانند نفرین به افراسیاب شاهنامه از نظر تنوّع حوزهٔ تصویر، در میان دفاتر شعر فارسی، یکی از شاهکارهای خیال شاعرانهٔ سرایندگان زبان پارسی است و صور خیال فردوسی محدود در شکل های رایج تصویر _که استعاره و تشبیه است_ نیست. در شاهنامه وسیع ترین صورت خیال، اغراق شاعرانه است. اغراق شاعرانه در شاهنامه دارای خصایصی است که با دیگر نمونه های مشابه آن در شعر این روزگار و اعصار بعد نیز قابل قیاس نیست. در اغراق های او قبل از هر چیز مسألهٔ تخییل را به قوی ترین وجهی می توان مشاهده کرد و از این روی جنبهٔ هنری آن امری است محسوس. برخلاف بسیاری از اغراق های معاصران او و یا گویندگان دوره های بعد، که فقط نوعی ادّعاست و این خصوصیت در اغراق شرط اصلی است وگرنه اغراق غیر هنری، کار هر دروغ گویی است و اغلب شاعران، مرز میان گونه های مختلف اغراق را درنیافته اند و هرگونه ادّعای دروغین را از مقولهٔ اغراق شمرده اند و از همین جاست که بسیاری از ناقدان، اغراق را از میان صور خیال شاعرانه، نپسندیده اند ولی بعضی دیگر آن را بهترین نوع تصاویر شعری دانسته اند.