کتاب لینکلن

«لینکلن: فیلمنامه» نوشته‌ی تونی کوشنر متن رسمی و منتشرشده‌ی فیلمنامه‌ی فیلم تاریخی-زندگی‌نامه‌ای Lincoln (۲۰۱۲) است؛ متنی درام‌محور که بر پایه‌ی اقتباسی آزاد از کتاب «تیم رقیبان: نبوغ سیاسی آبراهام لینکلن» نوشته‌ی دوریس کرنز گودوین شکل گرفته و در قالب کتابی از سوی Theatre Communications Group در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ منتشر شده است. این فیلمنامه، به‌جای روایت خطی و جامع از زندگی شانزدهمین رئیس‌جمهور ایالات متحده، آگاهانه بر یک بزنگاه فشرده و سرنوشت‌ساز مکث می‌کند: چهار ماه پایانی زمامداری آبراهام لینکلن، عمدتا ژانویه‌ی ۱۸۶۵، زمانی که جنگ داخلی آمریکا رو به پایان است و لینکلن تمام توان سیاسی و اخلاقی خود را برای تصویب متمم سیزدهم قانون اساسی-لغو دائمی برده‌داری-به کار می‌گیرد. انتخاب این کانون روایی، ریاست‌جمهوری‌ای گسترده را به تریلری سیاسی و پرتنش فرو می‌کاهد که ستون فقراتش مناظره، اقناع، چانه‌زنی و پیامدهای حقوقی است. کوشنر، که پیشینه‌ای درخشان در نمایشنامه‌نویسی دارد، در این متن زبان را به میدان اصلی نبرد بدل می‌کند. گفت‌وگوهای بلند، دقیق و لایه‌مند نه‌تنها شخصیت‌ها را از تیپ‌های تاریخی بیرون می‌کشند، بلکه سازوکار قدرت، بلاغت و ایدئولوژی را عریان می‌سازند. کاخ سفید، کنگره و پشت‌پرده‌های سیاست به صحنه‌هایی گفت‌وگومحور بدل می‌شوند که در آن‌ها سیاست به‌مثابه کشاکشی اخلاقی نمایش داده می‌شود: لینکلن نه صرفا قدیسی اخلاقی، بلکه سیاستمداری زیرک تصویر می‌شود که برای تحقق اصل لغو برده‌داری ناگزیر است میان یقین اخلاقی و عمل‌گرایی تقنینی تعادل برقرار کند. جذب نمایندگان مردد، معامله‌های سیاسی و سنجش زمان-همه به‌منزله‌ی شرط تغییر دموکراتیک-در متن برجسته می‌شوند. تمرکز فیلمنامه بر کارزار متمم سیزدهم، لغو برده‌داری را در پیش‌زمینه‌ی روایت می‌نشاند و هم‌زمان بر ضرورت دگرگونی حقوقی برای پایان‌دادن به برده‌داری موروثی تأکید می‌کند؛ از این رو، اثر بیش از آن‌که حماسه‌ای جنگی باشد، حماسه‌ای قانون‌گذاری است. پژوهش تاریخی گسترده و همکاری با تاریخ‌پژوهان-از جمله خود گودوین-به اصالت دوره‌ای و عمق سیاسی متن انجامیده و تمرکز روایی محدود، تنشی شفاف و متمرکز پیرامون یک نبرد قانون اساسی می‌سازد. با این همه، اتکای سنگین به مناظره‌های لفظی و ظرایف تقنینی می‌تواند برای خوانندگانی ناآشنا با تاریخ سیاسی آمریکا چالش‌برانگیز باشد، و محدودماندن دامنه‌ی زندگی‌نامه‌ای به یک کارزار تقنینی ممکن است انتظار روایتی جامع از زندگی لینکلن را برآورده نکند. در مجموع، «لینکلن: فیلمنامه» متنی اندیشمندانه و گفت‌وگومحور است که سیاست را در مقام درام، و اخلاق را در مقام مسئله‌ای عملی تصویر می‌کند. کوشنر با قرار دادن متمم سیزدهم در قلب روایت، نشان می‌دهد چگونه تغییرات بزرگ تاریخی نه فقط در میدان نبرد، بلکه در اتاق‌های گفت‌وگو و از دل اقناع و راهبرد زاده می‌شوند. این کتاب هم به‌عنوان نمونه‌ای آموزشی برای اقتباس تاریخ در فیلمنامه‌نویسی و هم به‌عنوان سندی روایی از دگرگونی سیاسی آمریکا، خواندنی و الهام‌بخش است.