کتاب در امتداد تئاتر

کتاب «در امتداد تئاتر: سی سال گفتگو با پیتر بروک (2000-1970)» به کوشش مارگارت کرویدن، مجموعه‌ای از گفتگوهای با پیتر بروک، یکی از مهم‌ترین کارگردانان تئاتر قرن بیستم، در بازه‌ی‌ سی‌ساله از ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۰ است. مارگارت کرویدن، منتقد و روزنامه‌نگار شناخته‌شده‌ی‌ تئاتر است که نقدهایش در مجله‌های معتبر به چاپ رسیده است. او همچنین کتاب‌هایی در حوزه‌ی تئاتر دارد. از طرف دیگر، پیتر بروک نیازی به معرفی ندارد. او با آثاری چون اجرای «شاه‌لیر»، «مارا/ساد»، نسخه‌ی‌ نوآورانه‌اش از «رویای شب نیمه‌ی‌ تابستان»، اجرای اپرای «تراژدی کارمن» و به‌ویژه اقتباس نه ‌ساعته‌ی‌ خود از «مهاباراتا»، تأثیرات عمیقی بر دنیای تئاتر گذاشته است. نویسنده‌ی کتاب، سه دهه کارنامه‌ی‌ بروک را از نزدیک دنبال کرده و این آشنایی طولانی به او چشم‌اندازی بی‌نظیر برای گفتگو با وی داده است. گفتگوهای کتاب به‌ترتیب زمانی پیش می‌روند و موضوعاتی چون شکل‌گیری مرکز پاریس، فرایند خلق «مهاباراتا» (که بروک آن را از طریق شنیدن این حماسه‌ی‌ سانسکریت طی شب‌های متمادی از یک دانشجوی سانسکریت در پاریس کشف کرد)، و نیز اقتباس بروک از «منطق‌الطیر» عطار، با عنوان «کنفرانس پرندگان»، را در بر می‌گیرد. همچنین گفتگوها به تجربه‌ی‌ بروک در اجرای «قوم کوهستان» با الهام از زندگی قبیله‌ی‌ ایک در اوگاندا می‌پردازد، تجربه‌ای که بروک آن را به روایت قصه‌ی‌ پیش از خواب تشبیه می‌کرد. به طور کلی، ویژگی برجسته‌ی‌ این گفتگوها، صراحت و بی‌پیرایگی آن‌هاست: پرسش‌های کرویدن تیز و گاه چالش‌برانگیزند و فضای گفتگو نه تشریفاتی، بلکه صمیمی و حتی گاه غیررسمی است. به گفته‌ی‌ خود بروک در یکی از این گفتگوها، هیچ کس بدون به‌چالش‌کشیده‌شدن، ژرفا یا حقیقت خود را آشکار نمی‌کند؛ جمله‌ای که روح کلی این گفتگوها را خلاصه می‌کند. در مجموع، این کتاب به جای آنکه نظریه‌ای منسجم درباره‌ی‌ تئاتر ارائه دهد، پرتره‌ای پویا و چندوجهی از پیتر بروک به شمار که برای پژوهشگران تئاتر و تاریخ هنرهای نمایشی قرن بیستم و البته اعم علاقه‌مندان، منبعی ارزشمند به شمار می‌رود.