کتاب نقد جامعه‌شناختی نمایشنامه‌های دهه چهل

نمایشنامه‌نویسی در ایران که با ترجمۀ نمایشنامه‌های اروپایی آغاز گردید، به سرعت مورد توجه و اقبال نویسندگان ایرانی واقع شد و رفته‌رفته رنگ و بوی اقلیمی به خود گرفت. دهۀ چهل اوج شکوفایی فرهنگ و هنر و ادبیات در تاریخ معاصر است. نمایشنامه‌نویسی نیز همچون دیگر گونه‌های ادبی در این دهه چهرۀ درخشانی دارد. اغلب نمایشنامه‌نویسانی که در این دوران دست به قلم شدند، با خلاقیت خود سبک‌های جدیدی را آفریدند که سرمشقی برای نمایشنامه‌نویسان نسل بعد گردید. در ایران دهۀ چهل رویدادهای بسیار و مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی اتفاق افتاد و فضای حاکم، نمایشنامه‌نویسان را نیز همچون نویسندگان و شاعران به سمت اجتماعی‌نویسی هدایت کرد. با مطالعۀ نمایشنامه‌های این دوره می‌توان رد پای مستقیم و غیرمستقیم تحولات تاریخی را مشاهده نمود، به همین دلیل نمایشنامه به بستری مناسب برای طرح اندیشه‌ها و دیدگاه‌های اجتماعی _ سیاسی نمایشنامه‌نویسان مبدل گردید. نمایشنامه‌ها به دلیل فراهم کردن امکان اجرا و نمایش، فضایی چند منظوره جهت بازتاب مباحث اجتماعی ایجاد کردند. پرداختن به نقد جامعه‌شناسی نمایشنامه هم از جهت گسترش نمایشنامه‌نویسی، هم از جهت استقبال عموم به تماشا و خواندن نمایشنامه در میان ایرانیان و هم از جهت تأکید نمایشنامه‌ها بر جنبه‌های واقع‌گرایی اجتماعی در دهۀ چهل اهمیت ویژه‌ای دارد.