کتاب نگرشی نو به آینده قدرت

«نگرشی نو به آینده قدرت» پژوهشی آینده‌پژوهانه به قلم مهدی مطهرنیا است که با به چالش کشیدن تعاریف رایج و تک‌بعدی از امر سیاسی، به بازخوانی تبارشناسانه، هستی‌شناختی و راهبردی مفهوم قدرت در پهنه تاریخ اندیشه و روابط بین‌الملل می‌پردازد. نویسنده در طلیعه اثر، با الهام از تمثیل فیل در خانه تاریک و واکاوی تمایزات در جامعه‌شناسی سیاسی که مرز میان تلقی سیاست به مثابه علم دولت یا علم قدرت را تعیین می‌کند تعاریف مرسوم اندیشمندانی چون لئون دوگی و ژان ژاک روسو را ناکافی برمی‌شمارد؛ تعاریفی که قدرت را صرفا به رابطه‌ای نامتقارن میان فرمانروایان و فرمانبرداران فروکاسته و از تبیین جامع ماهیت آن درمی‌مانند. در نگرش مطهرنیا، قدرت نه پدیده‌ای موضعی در ساختار حکومت، بلکه مفهومی بنیادین برای ادراک تمامیت هستی و کلید پیوند میان ساختارهای اجتماعی است. کتاب با سیری ژرف در تاریخ اندیشه غرب، تحول مفهوم قدرت را از دوران کهن باستان، هزاره قرون وسطی، عصر نوزایی و مدرنیته تا ساحت‌های فکری پست‌مدرن و عصر پیش‌رو معرفی می‌کند و نظرات متفکران شاخصی همچون کارل مارکس، ماکس وبر و برتراند راسل را مورد ارزیابی نقادانه قرار می‌دهد. ابتکار نظری و تمایز اصلی این اثر در ارائه تبیینی نوین از قدرت بر مدار مفهوم «حرکت» آشکار می‌شود؛ چهارچوبی پویا که فرایند قدرت را در پیوند میان پنج عنصر محرک، متحرک، توان حرکت، بستر حرکت و هدف حرکت تبیین می‌نماید و با تشریح مراحل اثرگذاری، مرزهای مفهومی قدرت را از مقولات خویشاوندی چون نفوذ، اقتدار، آمریت و سلطه تمییز می‌دهد و سپس سنجه‌هایی برگرفته از فیزیک نیوتونی، نظریه بازی‌ها و مدل‌های اقتصادی را در کنار فرمولی تازه برای اندازه‌گیری دقیق قدرت عرضه می‌دارد. در بهره پایانی، مولف با تلفیق مبانی مکتب واقع‌گرایی با روش‌های نوین آینده‌پژوهی، عدم قطعیت‌های حاکم بر نظم جهانی را از دریچه فراگردهای شش‌گانه و مولفه‌های هفت‌گانه قدرت تحلیل می‌کند و به ترسیم چهار سناریوی سرنوشت‌ساز روی می‌آورد؛ افق‌هایی که از برآمدن دموکراسی فرهیختگان جاهل و دیکتاتوری‌های مدرن علمی تا پیدایش جهان هولوگرافیک و وضعیت خاکستری یا تعلیق پایدار قدرت را به تصویر می‌کشند. نقطه اوج کتاب در تطبیق هوشمندانه سناریوی تعلیق با تجربه تاریخی و انباشت مسائل ایران معاصر نمایان می‌گردد؛ جایی که مطهرنیا با معرفی محاصره سه‌گانه معنا، کنش و آینده در روان جمعی جامعه ایرانی، خطرات ناشی از آیین کهن قدرت و فرسایش سرمایه‌های تمدنی را بازگو می‌کند و در پایان، چهار گام عملی و راهبردی برای مداخله موثر و خروج از وضعیت تعلیق پیشنهاد می‌دهد. این کتاب اثری وزین و چندرشته‌ای پیش روی پژوهشگران، استراتژیست‌ها و تصمیم‌گیران حوزه سیاست می‌گذارد تا دریابند که مهار آینده در بازآفرینی قدرت، بازتولید معنا و بازیابی شجاعت کنشگری در جهان متغیر معاصر نهفته است.