کتاب سه گفتار

کتاب «سه گفتار» شامل سه متن از زیگموند فروید می‌باشد: درباره ضمیر ناآگاه در روان‌کاوی، توضیحات، جهت‌یابی‌ها و کاربردها و درباره دستیابی به آتش. نوشتار نخست، «درباره ضمیر ناآگاه در روان‌کاوی (1915)»، یکی از مهم‌ترین نوشتارهای نظری فروید است. این نوشتار تلاشی نظام‌مند است برای تبیین مفهوم «ضمیر ناآگاه»، فراتر از کاربرد پراکنده‌ی آن در آثار پیشین‌تر فروید. او در این متن ابتدا ضمیر ناآگاه را تعریف می‌کند، سپس به توجیه علمی وجود آن می‌پردازد و چندمعنایی این مفهوم را از منظر «جایگاه‌شناسی» روانی، یعنی دیدن ضمیر ناآگاه به‌عنوان بخشی از ساختار مکانی-نمادین روان، بررسی می‌کند. در ادامه، فروید به احساسات ناآگاهانه، رابطه‌ی گفتار (بازنمایی کلامی) با فرایند پس‌رانش و ویژگی‌های خاص نظام ضمیر ناآگاه در تضاد با نظام آگاه می‌پردازند. فروید در پایان، آمیزش این دو نظام روانی و چگونگی به‌رسمیت‌شناختن علمی ضمیر ناآگاه را جمع‌بندی می‌کند. این نوشتار به‌دلیل دقت نظری‌اش، از منابع پایه برای فهم چارچوب مفهومی روان‌کاوی فرویدی به‌شمار می‌رود. نوشتار بعدی، «توضیحات، جهت‌یابی‌ها و کاربردها (1933)»، از مجموعه‌ی «نو درس‌گفتارهای مقدماتی روان‌کاوی» است. برخلاف مجموعه‌ی اول که واقعا به‌صورت سخنرانی ایراد شده بود، این هفت درس‌گفتار جدید، به علت کهنسالی و سرطان در ناحیه دهان، هرگز به‌صورت شفاهی ارائه نشدند و فروید مستقیما آن‌ها را به‌شکل نوشتاری منتشر کرد. این نوشتار، درس‌گفتار سی‌وچهارم از این مجموعه است که در آن فروید به‌جای طرح مفاهیم نظری تازه، نگاهی بازاندیشانه به مسیر طی‌شده‌ی روانکاوی می‌اندازد، به نقاط اختلاف و مناقشاتی بازمی‌گردد که در طول تاریخ شکل‌گیری این رشته میان او و منتقدانش پدید آمده بود و از کارآمدی بالینی روانکاوی در برابر این انتقادها دفاع می‌کند. در نهایت، ترجمه‌ی «درباره دستیابی به آتش (1932)» به خوانندگان ارائه می‌شود. این مقاله‌ی کوتاه، برخلاف بسیاری از آثار بالینی فروید، ماهیتی نظری و حدسی دارد و تلاشی است برای تحلیل روان‌کاوانه‌ی یکی از مهم‌ترین رخدادهای تمدن بشری: دستیابی آتش توسط انسان. فروید فرضیه‌ای بحث‌برانگیز مطرح می‌کند: رفتار غریزی مردان در خاموش‌کردن آتش با ادرار. فروید این رفتار که از نگاه او با لذت‌جویی نمادین همراه است، در ارتباط با کشف و کنترل آتش می‌داند و استدلال می‌کند دست‌کشیدن از این تکانه‌ی غریزی، پیش‌نیاز روانی لازم برای تسلط بر آتش و درنتیجه گامی در مسیر تمدن‌سازی بوده است. گفتنی است که پیش از هر نوشتار، نویسنده یادداشت‌هایی سودمند قرار داده است که در آن‌ها موضوع و بافتار بحث توضیح داده شده‌اند.