کتاب قدرت

کتاب «قدرت: مفاهیم علوم اجتماعی (2)» نوشته‌ی کیت دودینگ، شماره‌ی دوم از مجموعه کتب «مفاهیم علوم اجتماعی» است. این مجموعه کتب با هدف ایجاد مدخل‌های حرفه‌ای برای دانشجویان و عموم علاقه‌مندان به مباحث علوم اجتماعی طراحی شده است. هر مجلد به یک مفهوم خاص در این حوزه می‌پردازد و نوشتن آن به نویسنده‌ی متخصص آن حوزه واگذار شده است. اثر پیش روی شما، بر مفهوم «قدرت» متمرکز است. پرسش‌های اصلی کتاب عبارتند از: ماهیت قدرت در جامعه چیست و چگونه می‌توان آن را مطالعه کرد؟ چرا برخی گروه‌ها در منازعات اجتماعی همواره در موضع برتر قرار می‌گیرند، در حالی ‌که برخی دیگر، حتی با تلاش بسیار، به نتیجه‌ی دلخواه نمی‌رسند؟ نوآوری مفهومی محوری کتاب، تمایزی است که نویسنده میان «قدرت» و «بخت» می‌گذارد: او با گسترش ایده‌ی برایان بری - که بخت را «رسیدن به خواسته بدون کوشش» تعریف کرده بود - مفهوم «بخت نظام‌مند» را پیش می‌نهد. مطابق با این مفهوم، بخت، برخلاف تصور رایج، به ‌طور تصادفی توزیع نمی‌شود، بلکه اغلب به موقعیت یک گروه در ساختار اجتماعی‌ای که در آن قرار دارد، گره خورده است. بر همین اساس، نویسنده نقدی جدی بر پرسش کلاسیک «چه کسی منتفع می‌شود؟» - ابزاری که مطالعات قدرت نخبگان و جوامع شهری سال‌ها بر آن تکیه کرده بودند - وارد می‌کند: به باور او، این از طریق این پرسش نمی‌توان نشان داد چه کسی واقعا قدرت دارد، زیرا بسیاری از منتفع‌شوندگان نه از طریق اعمال قدرت، بلکه از طریق بخت، یا حتی بخت نظام‌مند، به منفعت می‌رسند. نویسنده در ادامه با استفاده از نظریه‌ی بازی‌ها به این بحث می‌پردازد. وی همچنین این چارچوب نظری را با مثال‌های واقعی، از جمله بحث‌های «ماشین رشد شهری» و «سیاست رژیم‌های محلی» در اقتصاد سیاسی شهری، عینیت می‌بخشد. در مجموع، این اثر مدخلی فشرده و آکادمیک است که خواندن آن هم برای دانشجویانی که تازه با نظریه‌های قدرت آشنا می‌شوند و هم برای پژوهشگران حرفه‌ای که می‌خواهند مناظره‌ی کلاسیک میان نگاه‌های کثرت‌گرا (مانند رابرت دال) و نگاه‌های ساختارگرا/نخبه‌محور را از زاویه‌ای تازه بازبینی کنند، ارزشمند خواهد بود.