کتاب قفقاز و تئاتر ایران

کتاب «قفقاز و تئاتر ایران؛ تبریز»، نوشته الهام رحیملی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تئاتر آذربایجانی، با ترجمه و افزوده‌های جامع نوید عظیمی می باشد. این اثر به بررسی تأثیرات فرهنگی و ارتباطات متقابل مردمان دو سوی رود ارس در دوران قاجار، با تمرکز ویژه بر هنر تئاتر، می‌پردازد.
نویسنده در ابتدا مروری بر پیشینه نمایش در این منطقه دارد و سپس فرایند نفوذ تئاتر غربی و چگونگی شکل‌گیری گروه‌های تئاتر حرفه‌ای و بومی در ایران، به‌ویژه در تبریز، را تا حدود سال ۱۳۲۵ شمسی مورد واکاوی قرار می‌دهد. موضوع اصلی کتاب، تحلیل تأثیرپذیری فرهنگی میان قفقاز و ایران است که تبریز به عنوان دروازه اصلی این تبادلات، نقشی کلیدی در آن ایفا کرده است. این شهر، به دلایل گوناگون و به خصوص به دلیل نزدیکی به منطقه ی قفقاز، یکی از اولین شهرهای ایران بوده که پذیرایی تئاتر غربی شده و در نتیجه میتوان گفت نحوه ی دریافت و مواجهه ی هنرمندان و روشنفکران نوگرای تبریز با این پدیده ی فرهنگی تازه، یکی از عوامل مهم در تعیین چیستی تئاتر در ایران بوده است.
یکی از نکات ارزشمند کتاب، افزوده‌های مترجم، نوید عظیمی، است که با توضیحات و تفسیرهای جامع خود، بستر تاریخی و فرهنگی مباحث را برای خواننده فارسی‌زبان روشن‌تر و روان تر می‌سازد. علاوه بر این، کتاب با مجموعه‌ای از تصاویر و مستندات تاریخی از هنرمندان، مکان‌های نمایش و پوسترهای اجرا تکمیل شده است که به خواننده امکان می‌دهد تا با فضای تئاتری آن دوران ارتباط بهتری برقرار کند.
کتاب «قفقاز و تئاتر ایران؛ تبریز» برای علاقه‌مندان به تاریخ تئاتر ایران و پژوهشگران حوزه مطالعات فرهنگی میان ایران و قفقاز، منبعی ارزشمند به شمار می‌رود. این اثر در کنار سایر پژوهش‌های این حوزه، به درک جامع‌تری از روند تحولات هنری و اجتماعی این دوره تاریخی کمک می‌کند