کتاب روان شناسی جنسیت

کتاب «روان‌شناسی جنسیت: ویرایش پنجم» نوشته‌ی ویکی اس هلگسون یکی از جامع‌ترین و معتبرترین متون دانشگاهی در حوزه‌ی روان‌شناسی جنسیت است که در سال ۲۰۱۶ توسط انتشارات رتلج، وابسته به تیلور و فرانسیس، منتشر شد. این اثر عمدتا برای دانشجویان مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته‌هایی چون روان‌شناسی، مطالعات زنان و جنسیت، جامعه‌شناسی و علوم رفتاری طراحی شده و تلاش می‌کند تصویری علمی، چندبعدی و به‌روز از جنسیت به‌عنوان پدیده‌ای هم‌زمان روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی ارائه دهد. هلگسون در این کتاب، به‌جای تقلیل جنسیت به تفاوت‌های زیستی ساده، بر تعامل پیچیده‌ی زیست‌شناسی با اجتماعی‌شدن، نقش‌های جنسیتی و زمینه‌های فرهنگی تأکید می‌کند. روایت کتاب با تعریف مفاهیم پایه‌ی جنس و جنسیت آغاز می‌شود و سپس به مسائل روش‌شناختی مانند سنجش جنسیت و تحول نقش‌های جنسیتی در فرهنگ‌ها و دوره‌های تاریخی مختلف می‌پردازد. در ادامه، نویسنده شواهد تجربی مربوط به شباهت‌ها و تفاوت‌های جنسیتی در حوزه‌هایی مانند شناخت، هیجان، ارتباطات و رفتار اجتماعی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که بسیاری از این تفاوت‌ها از نظر آماری کوچک‌اند و بیش از آنکه ریشه در توانایی‌های ذاتی داشته باشند، تحت تأثیر انتظارات و هنجارهای اجتماعی شکل می‌گیرند. بخش‌های میانی کتاب به روابط بین‌فردی اختصاص دارد؛ جایی که جنسیت در سبک‌های ارتباطی، دوستی‌ها، روابط عاشقانه و تعاملات اجتماعی نقش ایفا می‌کند. هلگسون همچنین توجه ویژه‌ای به پیوند میان جنسیت و سلامت دارد و نشان می‌دهد که چگونه نقش‌ها و فشارهای جنسیتی می‌توانند بر سلامت جسمی و روانی تأثیر بگذارند. موضوعاتی مانند کار، نقش‌های خانوادگی، فرزندپروری و گذارهای مهم زندگی در این چارچوب تحلیل می‌شوند تا پیامدهای زیسته‌ی ساختارهای جنسیتی به‌روشنی نمایان شود. ویرایش پنجم کتاب با افزودن مباحث معاصر، دامنه‌ی تحلیل را گسترش داده است. موضوعاتی مانند هم‌خانگی بدون ازدواج، روابط همجنس‌گرایانه، تأثیر رسانه‌های اجتماعی، آموزش تک‌جنسیتی، تفاوت‌های عملکرد تحصیلی، و پیامدهای جنسیتی طلاق از جمله مواردی هستند که در این نسخه با اتکا به پژوهش‌های جدید بررسی می‌شوند. همچنین رویکرد تقاطعی به‌طور جدی در متن حضور دارد و نشان می‌دهد که جنسیت همواره در تعامل با عواملی چون نژاد، قومیت، طبقه‌ی اجتماعی و سایر ابعاد هویت معنا می‌یابد. پرداختن به مسائل تراجنسیتی و به‌روزرسانی مباحث مرتبط با چارچوب‌های تشخیصی مانند DSM نیز از دیگر نقاط قوت این ویرایش است. در مجموع، «روان‌شناسی جنسیت: ویرایش پنجم» متنی است که دقت علمی را با ساختاری آموزشی و قابل فهم ترکیب می‌کند. این کتاب با تلفیق پژوهش تجربی، نظریه و ابزارهای آموزشی، خواننده را به تفکر انتقادی درباره‌ی جنسیت و نقش آن در تجربه‌ی فردی و اجتماعی مجهز می‌سازد و همچنان یکی از منابع مرجع و تأثیرگذار در این حوزه به شمار می‌آید.