کتاب شرم‌آگاهی؛ آغاز مسئولیت

احساسات در ذهن ما و با استفاده از اطلاعاتی که در اختیارش قرار می‌گیرد ساخته می‌شود. تنها خودمان هستیم که می‌توانیم کنترل اطلاعات ورودی به ذهنمان را در اختیار بگیریم و تنها ما هستیم که می‌توانیم با باورهای انباشته‌شده در ذهنمان کاری بکنیم. بنابراین مسئولیت احساساتمان با کسی جز خودمان نیست. سنجشگرانه‌اندیشی (تفکر نقادانه) ابزاری است که کمک می‌کند باورهای غیرعقلانی و ناکارآمد خود را بازبینی کنیم و با تغییر روایت‌های پیشین، تجربه‌های هیجانی پویاتری داشته باشیم. این کار نه‌تنها طیف وسیع‌تری از احساسات را برایمان می‌سازد، بلکه از رنجی غیرضروری نیز رهایمان می‌کند. نقطۀ تمایز این کتاب با دیگر منابع در پرداختن به احساس شرم، تمرکز بر اصلاح احساس و مداخله در روند ساخت آن، به‌جای تلاش برای پذیرش احساس و تاب‌آوری در برابر آن است. 

متن کتاب شرم آگاهی از دل مثال‌ها، روایت‌ها و تحلیل‌های گام‌به‌گام شکل گرفته و تلاش کرده است نشان دهد شرم چگونه در بستر تمدن، ارزش‌ها و نیاز به تعلق ساخته می‌شود و چرا تا این اندازه بر رفتار و هویت افراد اثر می‌گذارد. ساختار کتاب فصل‌بندی روشن و پیوسته‌ای دارد؛ از مقدمه و پیش‌گفتار تا فصل‌هایی درباره‌ی زمینه‌های تاریخی شرم، خانواده‌ی احساسات مرتبط با آن، واکنش‌های ناهوشیار، نقش تفکر نقادانه در پالایش باورهای شرم‌زا، خطاهای شناختی و در نهایت پیوند شرم و اخلاق. در کنار این مباحث، مدل احساسات پیشنهادی نویسندگان نیز در فصل پایانی معرفی شده است تا چارچوبی برای فهم سازوکار احساسات، به‌ویژه شرم، ارائه کند. شرم آگاهی؛ آغاز مسئولیت بر پایه‌ی متن خود کتاب نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از تجربه‌ی شرم، به‌جای فرو رفتن در خودسرزنش‌گری، به سمت مسئولیت‌پذیری احساسی و بازنگری نقادانه‌ی ارزش‌ها حرکت کرد.