اگر این کثرت بیسابقهٔ تولید و عرضهٔ محصولات هنری، نه نشانهای از پویایی فرهنگ، بلکه مکانیسمی برای یکدستسازی ذائقهها زیر سیطرهٔ بازار باشد؛ اگر آنچه امروز به نام «آزادی انتخاب مخاطب» ستوده میشود، نه تحقق آزادی، بلکه تکنیکی نوین برای سازماندهی اطاعت باشد، در این میان فرهنگ و هنر چه جایگاهی مییابند؟ اگر منطق بازار دیگر صرفا بر مناسبات مبادله یا نهادهای اقتصادی حاکم نباشد، بلکه تا ژرفترین لایههای ادراک، میل، داوری و خودفهمی ما نفوذ کرده باشد، آیا هنوز میتوان از خودآیینی فرهنگ سخن گفت؟ اگر اثر هنری دیگر نه با نسبتش با حقیقت، تجربه یا آفرینش بلکه پیشاپیش در افق رویتپذیری، گردش و مبادلهپذیری تعیّن یابد، چه چیزی از امکان انتقادی هنر باقی میماند؟ و اگر سوژۀ فرهنگی معاصر ناگزیر باشد نهفقط اثر، بلکه خویشتن را نیز همچون موضوعی برای عرضه، مدیریت و ارزشافزایی پیوسته تولید کند، آیا هنوز با هنرمند به معنای تاریخی کلمه روبهرو هستیم؟ جیم مکگیگان در فرهنگ نئولیبرال نشان میدهد که نئولیبرالیسم صرفا یک برنامۀ اقتصادی نیست، بلکه شکلی تمدنی است که از فرهنگ برای توجیه و استحکام نوع خاصی از قدرت بهره میبرد و از این طریق، خود فرهنگ را نیز تغییرشکل میدهد و دگرگون میکند. این کتاب میتواند راهنمایی مهم برای اندیشیدن به این پرسشها و فهم دگرگونی نسبت فرهنگ، هنر و قدرت در جهان امروز ما باشد.
جیم مکگیگان، متولد 1952، نویسنده و پژوهشگر بریتانیایی، سالهای در دهها دانشگاه بریتانیایی و آمریکایی پژوهش و تدریس کرده و چندین کتاب و مقاله در خصوص سرمایهداری و نئولیبرالیسم منتشر کرده است.
احتمالا آشکارترین سیمای نئولیبرالیسم خصوصیسازی صنایع تحت تملک دولت و سازمانهای بخش دولتی است، با این فرض که نیروهای بازار شیوههایی موثرتر و کمهزینهتر برای تأمین معاش میآفریند. بدینترتیب، در بریتانیا با خصوصیسازی تأمین برق، گاز، آب و خدمات پستی، صنایع فولاد و معدن، و خدمات جادهای و ریلی در حملو نقل مواجه بودیم. همچنین نوعی خصوصیسازی آرام و خزنده در خدمات درمانی دولتی ( NHS ) نیز وجود داشته است. هیچکدام از این طرحها نه مورد پسند مردم بود و نه موفقیت قابلتوجهی به دست آورد. در این مورد شاید تنها ماجرای موفقی که همگان بر سر آن توافق دارند خصوصیسازی مخابرات بود، که موفقیت آنهم ربط چندانی به اقتصاد بازار آزاد نداشت بلکه بیشتر ناشی از موقعیتهایی برای استثمار تجاری بود که در دهههای اخیر از توسعۀ ارتباطات دیجیتال و سیار برآمده بود.