«در کارگاه تاریخ» اثری در قلمرو روششناسی و تاریخنگاری انتقادی به قلم فرانسوا فوره، متفکر و استاد نامدار مدرسه عالی مطالعات علوم اجتماعی پاریس است که حاصل ربع قرن پژوهش نظری پیرامون نسبت میان معرفت تاریخی، علوم اجتماعی و هویت جمعی را صورتبندی میکند. فوره که به عنوان یکی از برجستهترین نظریهپردازان مکتب آنال و پیشگام تحلیلهای تجدیدنظرطلبانه درباره انقلاب فرانسه شناخته میشود، در این مجموعه جستارها دو قطب متعارض در این حرفه را بررسی مینماید: نخست، تاریخ سنتی و دورهمحور که با اتکا به تجربهگرایی خام، افق خود را به ثبت رخدادهای پیشین محدود میسازد؛ و دیگر، تاریخ مسئلهمحور که بهجای تکیه بر انسجام موهوم یک دوره زمانی، به پاسخگویی به پرسشهای ناگفته و بنیادین میپردازد. نویسنده با جانبداری از رویکرد دوم تأکید میکند که مورخ هرگز گردآورنده منفعل دادههای گذشته نیست، بلکه سازنده فعال میدان پژوهش و مفاهیم تحلیلی خویش است. کتاب در چهار بخش مدون، گسترهای چندلایه از مناقشات فکری و آکادمیک سده بیستم، نقد ابزارهای کمی و آماری در مطالعات جمعیتی، مبانی ایدئولوژیک عصر روشنگری و نظام مفهومی متفکرانی چون الکسی دو توکویل تا سرشت دموکراسی در آمریکا را در بر میگیرد تا سازوکار دستیابی جوامع به خودآگاهی تاریخی را روشن سازد. فوره با نقد صریح تقلیلگرایی مارکسیستی که دگرگونیهای ساختاری را صرفا به بازتاب منافع طبقاتی محدود میکرد، استقلال «امر سیاسی»، زبان، نمادها و باورهای فکری را احیا مینماید و نشان میدهد که نادیده گرفتن ذهنیت و عاملیت انسان، شناخت پدیدههایی چون انقلاب ۱۷۸۹ را به انحراف کشانده است. او با باریکبینی استدلال میکند که بعد زمانی به خودی خود امتیازی برای کلینگری پدیدهها پدید نمیآورد، زیرا زمانمندی قادر به خلق مفهومی عام برای توضیح تمام ابعاد جامعه نیست. از این منظر، تاریخ زبانی زنده و مناقشهبرانگیز است که ملتها از رهگذر آن ارزشهای خود را تعریف کرده و به ساختار قدرت مشروعیت میبخشند؛ چنانکه در گذار مدرنیته، تاریخ جایگزین مراجع سنتی شد تا پاسخی برای چیستی مفهوم ملت و قرارداد اجتماعی فراهم آورد. در نهایت کتاب «در کارگاه تاریخ» اثری ارزشمند است که پژوهشگران علوم انسانی را به بازاندیشی در ابزارهای شناخت، رهایی از دگماتیسم فکری و نگریستن به تاریخ به مثابه دانشی پویا و ابزاری ضروری برای درک جهان معاصر فرامیخواند.
درباره فرانسوا فوره
فرانسوا فوره (به فرانسوی: [fʁɑ̃swa fyʁɛ]؛ 27 مارس 1927 - 12 ژوئیه 1997) مورخ فرانسوی و رئیس بنیاد سن سیمون بود که بیشتر به خاطر کتاب هایش در مورد انقلاب فرانسه شناخته می شود. فوره از سال 1985 تا 1997 استاد تاریخ فرانسه در دانشگاه شیکاگو بود.