کتاب گرامشی؛ میراث انقلابی

کتاب « گرامشی؛ میراث انقلابی: جستارهایی در شناخت نظریه و عمل سیاسی» به قلم کریس هارمن، به نقد خوانش‌های رایج از اندیشه‌های آنتونیو گرامشی می‌پردازد. کتاب در پنج جستار نوشته شده که به ترتیب به این شرح است: گرامشی: سال‌های زندگی در تورین، سرکردگی و استراتژی انقلابی، گرامشی؛ دفترهای زندان و فلسفه، مارکسیسم گرامشی و روابط بین‌المللی، گرامشی در برابر اروکمونیسم. در این جستارهای تاریخی-سیاسی نویسنده به نقد حزبی و مدعی انقلابی بودن مارکسیسم گرامشی می‌پردازد و با تکیه بر اسناد تاریخی، تصویر تحریف‌شده از او را به چالش می‌کشد. نویسنده در بخش‌های نخستین کتاب، به بررسی زندگی اجرایی و مبارزاتی گرامشی در سال‌های پس از جنگ جهانی اول می‌پردازد. هارمن به طور ویژه بر نقش فعال گرامشی در شورای کارخانه‌های شهر تورین در جریان جنبش «دو سال سرخ» (۱۹۱۹-۱۹۲۰) تمرکز می‌کند. کتاب نشان می‌دهد که مفاهیم ذهنی گرامشی در دل مبارزات واقعی طبقه کارگر و هدایت حزب کمونیست ایتالیا شکل گرفته است. نویسنده توضیح می‌دهد که چرا تقلیل دادن این متفکر به یک منتقد ادبی صرف، نادیده گرفتن بخش بزرگی از تاریخ و حقیقت علمی است. او استدلال می‌کند که تمام نوشته‌های گرامشی در خدمت یافتن راهی عملی برای رهایی جامعه از ساختارهای نابرابر قدرت بوده است. بخش محوری کتاب به بازخوانی مفاهیم کلیدی گرامشی مانند «هژمونی» و «جنگ موضعی» اختصاص دارد. هارمن به مخاطب یادآوری می‌کند که گرامشی یادداشت‌های معروف خود را در سلول‌های زندان فاشیستی موسولینی و تحت سانسور شدید نوشته است. از این رو، او ناچار بود از واژگان رمزگذاری‌شده استفاده کند. او نشان می‌دهد که مفهوم هژمونی در اندیشه گرامشی، پیش‌نیازی برای درک بهتر ساختار قدرت در جوامع غربی به شمار می‌رفت. در این دیدگاه، جنگ موضعی و کار فکری طولانی‌مدت در جامعه مدنی، برای آماده‌سازی نیروهای اجتماعی جهت تغییرات اساسی صورت می‌گیرد، نه برای سازش با نظم موجود. این کتاب منبعی منسجم و معتبر برای شناخت دقیق و بدون تحریف آنتونیو گرامشی است و به شما کمک می‌کند تا با ریشه‌های واقعی اندیشه او آشنا شوید. اثر کریس هارمن هم برای دانشجویان علوم سیاسی و جامعه‌شناسی مفید است و هم برای علاقه‌مندان به مطالعات حوزه قدرت و فرهنگ، خواندنی‌ست.