کتاب قدرت سکوت‏‫

«قدرت سکوت: نیروی مراقبه متعالی» نوشته‌ی باب راث، کتابی درباره‌ی مراقبه‌ی متعالی یا «تی‌ام» است؛ روشی مبتنی بر تکرار مانترا که راث بیش از چهار دهه آن را آموزش داده است. کتاب در فوریه‌ی ۲۰۱۸ از سوی سایمون اند شوستر منتشر شد و نویسنده در آن می‌کوشد مراقبه‌ی متعالی را نه یک نظام دینی یا فلسفه‌ی زندگی، بلکه تمرینی عملی برای آرام‌ترکردن فعالیت ذهن و تغییر واکنش انسان به فشار روانی معرفی کند. راث از شاگردان مهاریشی ماهش یوگی بوده و مدیرعامل بنیاد دیوید لینچ است؛ بنیادی که برنامه‌های مراقبه را برای گروه‌هایی مانند دانش‌آموزان، کهنه‌سربازان و افراد در معرض فشار روانی اجرا کرده است. ایده‌ی محوری کتاب در عنوان آن نهفته است: راث معتقد است سکون با انفعال یکی نیست. از نظر او ذهن می‌تواند در حالی که فعالیت بیرونی انسان ادامه دارد، به سطحی آرام‌تر از تجربه برسد و همین آرامش درونی امکان واکنش سنجیده‌تر به استرس را افزایش دهد. برای توضیح این ایده، میان سه خانواده از مراقبه تمایز می‌گذارد: مراقبه‌های مبتنی بر تمرکز، روش‌های مشاهده‌ی باز مانند بسیاری از شیوه‌های ذهن‌آگاهی و روش‌هایی که آنها را «فراروی از خود» می‌نامد. مراقبه‌ی متعالی در دسته‌ی سوم قرار می‌گیرد و راث آن را تمرینی بدون تلاش برای کنترل فکر توصیف می‌کند که معمولا روزی دو بار و هر بار حدود بیست دقیقه انجام می‌شود. ساختار «قدرت سکوت» بر سه بخش اصلی استوار است. راث نخست توضیح می‌دهد مراقبه‌ی متعالی چیست، چه تفاوتی با روش‌های دیگر دارد و ریشه‌های آن را چگونه می‌فهمد. سپس به فرایند یادگیری تکنیک و پژوهش‌های مربوط به استرس، مغز و بدن می‌پردازد. بخش سوم بیشتر بر تجربه‌های افراد مختلف متمرکز است: مدیران، هنرمندان، دانش‌آموزان، کهنه‌سربازان و دیگر کسانی که مراقبه را وارد زندگی روزمره‌ی خود کرده‌اند. روایت‌های شخصی افراد مشهوری چون جری ساینفلد، ری دالیو و دیگران نیز در کتاب حضور دارند، اما این شهادت‌ها طبیعتا تجربه‌ی فردی‌اند و جای شواهد علمی کنترل‌شده را نمی‌گیرند. پابلیشرز ویکلی نثر کتاب را روشن و قابل‌فهم ارزیابی کرده و راث را راهنمایی موثر برای آشنایی اولیه با این روش دانسته است. یکی از جذابیت‌های کتاب این است که راث عامدانه زبان رازآلود بسیاری از نوشته‌های معنوی را کنار می‌گذارد. او از مثال‌های روزمره، تشبیه و تجربه‌ی آموزشی خود استفاده می‌کند و می‌خواهد حتی خواننده‌ای که با مراقبه میانه‌ای ندارد بتواند منطق روش را بفهمد. «قدرت سکوت» کتاب آموزش کامل تی‌ام به معنای فنی آن نیز نیست؛ خود این نظام بر آموزش شخصی توسط مربی تأکید دارد. کتاب بیشتر می‌خواهد خواننده را با نظریه‌ی راث درباره‌ی مراقبه، تجربه‌ی انجام آن و پیامدهایی که برایش ادعا می‌شود آشنا کند. اما بخش علمی اثر نیازمند احتیاط بیشتری است. راث درباره‌ی کاهش استرس و اضطراب، بهبود خواب، تمرکز، عملکرد مغز و سلامت جسمانی با اطمینان زیادی سخن می‌گوید. برای بعضی از این حوزه‌ها پژوهش‌های امیدوارکننده وجود دارد. برای نمونه، یک فراتحلیل اختصاصی درباره‌ی مراقبه‌ی متعالی کاهش اضطراب را گزارش کرده و فراتحلیل سال ۲۰۲۲ بر ۱۸ مطالعه و ۱۲۰۷ شرکت‌کننده، کاهش متوسط فشار خون سیستولیک را حدود ۳٫۳ میلی‌متر جیوه و دیاستولیک را حدود ۱٫۸ میلی‌متر جیوه برآورد کرده است؛ با این قید که اثر فشار خون پس از سه ماه کاهش می‌یافت. بااین‌حال شواهد علمی به اندازه‌ی زبان قطعی کتاب یکدست نیستند. مرور نظام‌مند جانز هاپکینز که در «جاما اینترنال مدیسین» منتشر شد، برای مراقبه‌های مبتنی بر مانترا از جمله تی‌ام، به دلیل تعداد اندک مطالعات باکیفیت، شواهد را ناکافی یا ضعیف ارزیابی کرد و برتری روش‌های مراقبه بر درمان‌های فعال دیگر را نشان نداد. انجمن قلب آمریکا نیز مراقبه را مداخله‌ای کم‌خطر و بالقوه مفید در کنار روش‌های استاندارد دانسته، اما تصریح کرده است که آثار قلبی‌عروقی آن هنوز به پژوهش‌های قوی‌تری نیاز دارد. ارزش «قدرت سکوت» بیشتر در ارائه‌ی تصویری روشن و قابل‌فهم از یک سنت مشخص مراقبه است تا اثبات اینکه این روش برای همه‌ی مشکلات بر سایر مداخلات برتری دارد. راث از سکوت به‌عنوان فرار از زندگی حرف نمی‌زند؛ سکوت برای او فاصله‌ی کوچکی میان محرک و واکنش است، جایی که شاید انسان بتواند پیش از آنکه اضطراب به جای او تصمیم بگیرد، دوباره اختیار پاسخ خود را به دست آورد. در شلوغی ذهن، گاهی قدرت از افزودن چیزی تازه نمی‌آید؛ از لحظه‌ای می‌آید که برای چند دقیقه چیزی را تعقیب نمی‌کنیم.