کتاب جانورها

فضای «جانورها» از همان ابتدا حال‌وهوایی غریب و ناآرام دارد؛ رمانی کوتاه از جویس کارول اوتس که خاطره، میل و قدرت را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد و به‌تدریج تصویری تاریک از رابطه‌ی یک دانشجوی جوان با استادش شکل می‌دهد. داستان از پاریس در سال‌های آغازین قرن بیست‌ویکم آغاز می‌شود؛ جایی که جیلیان براوئر در موزه‌ی لوور با دیدن مجسمه‌ای به گذشته بازمی‌گردد. خاطره‌ی او به سال‌های دانشجویی در یک کالج دخترانه در ماساچوست و سال ۱۹۷۶ می‌رسد؛ دوره‌ای که جیلیان در کارگاه شعر با آندره هارو، استاد ادبیات و شاعری کاریزماتیک و نامتعارف، آشنا می‌شود. هارو برای دانشجویانش شخصیتی جذاب و تاثیرگذار است و جیلیان نیز خیلی زود شیفته‌ی او می‌شود. آنچه ابتدا در قالب علاقه‌ای ادبی و فکری شکل می‌گیرد، کم‌کم به رابطه‌ای پیچیده تبدیل می‌شود که در آن مرز میان تحسین، کشش عاطفی و نفوذ شخصی چندان روشن نیست.
حضور دورکاس همسر هارو، این فضای نامتعارف را پیچیده‌تر می‌کند. او هنرمندی فرانسوی‌تبار و مجسمه‌ساز است که آثارش و شیوه‌ی زندگی‌اش با قواعد معمول فاصله دارد. دورکاس و هارو در زندگی خصوصی خود فضایی ساخته‌اند که هنر، میل و نوعی نگاه افراطی به رهایی از محدودیت‌های اجتماعی در آن درهم‌آمیخته است. جیلیان به‌تدریج وارد این محیط می‌شود و ارتباطش با این زوج از چارچوب رابطه‌ی معمول استاد و دانشجو فاصله می‌گیرد. هم‌زمان اتفاق‌هایی مرموز در فضای دانشکده رخ می‌دهد: آتش‌سوزی‌هایی در کالج و اطراف اتاق درس هارو، فضای دانشگاه را ملتهب می‌کند و باعث می‌شود دانشجویان نسبت به یکدیگر بدگمان شوند. این حوادث در کنار رفتار عجیب هارو و همسرش، حس ناامنی و اضطراب را افزایش می‌دهد، بی‌آنکه رمان همه‌ی پاسخ‌ها را به‌سرعت در اختیار خواننده بگذارد.
روایت اوتس بیشتر بر تجربه‌ی ذهنی جیلیان و بازسازی تدریجی گذشته استوار است تا دنبال‌کردن صرف حوادث بیرونی. بازگشت از زمان حال به سال‌های دانشجویی باعث می‌شود خاطره مانند چیزی ناتمام و حل‌نشده به سراغ راوی بیاید. دفترچه‌ی خاطرات و نوشته‌هایی که جیلیان در جریان نزدیک‌شدن به زندگی خصوصی هارو و دورکاس با آن‌ها مواجه می‌شود، به بخش مهمی از این فرایند تبدیل می‌شوند و اطلاعاتی درباره‌ی گذشته و مناسبات این زوج آشکار می‌کنند.
با این شیوه اوتس به موضوع قدرت و تاثیرگذاری افراد کاریزماتیک بر کسانی که در موقعیت آسیب‌پذیرتری قرار دارند نزدیک می‌شود. هارو صرفا یک استاد ادبیات نیست؛ او برای دانشجویانش شخصیتی است که می‌تواند معیارهای فکری و عاطفی آنان را تحت تاثیر قرار دهد. جیلیان نیز در سن‌وسالی قرار دارد که هنوز در حال شکل‌دادن به هویت خود است و همین مسئله او را بیش از پیش در معرض تاثیرپذیری قرار می‌دهد.
عنوان رمان یعنی «جانورها»، با یکی از دغدغه‌های اصلی اثر ارتباط دارد: فاصله‌ی میان انسان متمدن و غرایز حیوانی، و این پرسش که وقتی میل، قدرت و خشونت از محدودیت‌های اخلاقی و اجتماعی عبور می‌کنند، چه اتفاقی برای رفتار انسان می‌افتد. اوتس این ایده را در فضای هنری و ادبی داستان دنبال می‌کند و در کنار آن به شیفتگی جوانی، جست‌وجوی آزادی، رابطه‌ی استاد و شاگرد و امکان سوءاستفاده از قدرت می‌پردازد. ارجاع به شعر و هنر نیز صرفا تزئین فضای داستان نیست؛ ادبیات و هنر در زندگی شخصیت‌ها ابزاری برای بیان خود و گاهی پوششی برای رفتارهایی هستند که در شرایط عادی پذیرفتنی به نظر نمی‌رسند.