کتاب داده های کلان

کتاب «داده‌های کلان: انقلابی در زندگی، کار و تفکر» اثری بنیادین از ویکتور مایر-شونبرگر و کنت کوکیر است که به بررسی یکی از بزرگ‌ترین تحولات فناوری یعنی پدیده بیگ دیتا می‌پردازد. نویسندگان این کتاب که از کارشناسان برجسته حوزه فناوری و اطلاعات هستند، استدلال می‌کنند که جریان مداوم تولید اطلاعات رقمی، صرفا یک ابزار ساده محاسباتی نیست، بلکه ماهیت تفکر، اقتصاد و ساختار اجتماعی انسان مدرن را دگرگون می‌کند. این اثر با بیانی تحلیل‌گرانه و غنی از نمونه‌های واقعی، روند خروج جوامع از دنیای مبتنی بر حدس و گمان و ورود به عصر پیش‌بینی‌های دقیق آماری را ترسیم می‌کند. ساختار کلی کتاب «داده‌های کلان» بر این فرض استوار است که دسترسی به حجم بی‌سابقه‌ای از اطلاعات، نگاه سنتی به پدیده‌ها را تغییر می‌دهد و کاربرد این الگوریتم‌ها در بازارهای آنلاین، پیش‌بینی الگوهای خرید مشتری، بهینه‌سازی پروازها و حتی حوزه‌های امنیتی مانند مبارزه با تروریسم، نمودی از این واقعیت جدید است.
محور اصلی استدلال نویسندگان بر سه چرخش ذهنی کلیدی استوار است که نخستین مورد آن، گذر از روش‌های سنتی نمونه‌برداری آماری به تحلیل کل داده‌ها است. در گذشته محدودیت‌های فنی دانشمندان را ناچار می‌کرد تا با انتخاب بخش کوچکی از جامعه، نتایج را تعمیم دهند، اما اکنون امکان بررسی تمام اطلاعات موجود فراهم شده است و این امر دسترسی به جزئیات پنهان را تسهیل می‌کند. چرخش دوم، پذیرش درجاتی از آشفتگی و خطا در اطلاعات به جای وفاداری وسواس‌گونه به آمارهای کاملا پاکیزه است؛ زیرا در مقیاس‌های بزرگ، حجم انبوه اطلاعات ارزش بیشتری نسبت به دقت جزئی دارد. سومین و چالش‌برانگیزترین دگرگونی، اولویت یافتن همبستگی‌های آماری بر روابط علت و معلولی است. در این شیوه جدید کشف این مطلب که «چه چیزی» رخ می‌دهد و چه پدیده‌هایی هم‌زمان پدید می‌آیند، اهمیت بیشتری از دانستن چرایی وقوع آن‌ها دارد، زیرا شناسایی این الگوها برای پیش‌بینی شیوع بیماری‌ها، تعیین قیمت بلیط هواپیما یا هدایت رفتارهای تجاری کفایت می‌کند.
این تحول عمیق در کنار تمام مزایایی که در حوزه بهداشت، آموزش شخصی‌سازی‌شده، مدیریت شهری و بهره‌وری اقتصادی دارد، روی تاریک و مخاطره‌آمیزی را نیز پیش روی جامعه می‌گذارد. خطر بزرگ‌تر، شکل‌گیری پدیده‌ای به نام مسئولیت پیش‌بینی یا مجازات پیش از وقوع جرم است؛ وضعیتی که در آن ممکن است افراد بر اساس تحلیل‌های الگوریتمی و شباهت رفتاری با گروه‌های پرخطر، پیش از ارتکاب هرگونه تخلفی متهم یا محروم شوند. علاوه بر این وجود سوگیری در داده‌های ورودی و انحصار قدرت در دست مراجع کنترل‌کننده اطلاعات، خطرات جدی دیگری هستند که تعادل اجتماعی را تهدید می‌کنند.