کتاب اکسیر اعظم (جلد سوم)

«اکسیر اعظم» یک دایرةالمعارف جامع پزشکی است که توسط حکیم محمد اعظم خان در قرن نوزدهم میلادی به زبان فارسی نوشته شده و آخرین تألیف مهم پزشکی سنتی در شبه‌قاره هند محسوب می‌شود .کتاب در چهار جلد تنظیم شده و بیماری‌ها را از سر تا پا پوشش می‌دهد :

· جلد اول: شامل مقدمه (نشانه‌شناسی و تشخیص کلی)، بیماری‌های مزاجی، سر، صورت، چشم، گوش، بینی و بیماری‌های عصبی و روانی .

· جلد دوم: اختصاص به بیماری‌های لب، دهان، دندان، حلق، حنجره، ریه، قلب و دستگاه گوارش دارد .

· جلد سوم: به بیماری‌های کبد، طحال، کلیه و مثانه می‌پردازد .ویژگی‌های برجسته

· جلد چهارم: شامل بیماری‌های پوستی، انواع تب‌ها و سایر امراض است .

مولف این کتاب را برای فرزندش محمد افضل خان و شاگردانش نوشت تا مرجعی فارسی و در دسترس برای درمان باشد .نگارش این اثر حدود ۳۰ سال به طول انجامید .حکیم اعظم خان نظرات حکمای بزرگ پیشین مانند بوعلی سینا (قانون)، رازی (الحاوی) و دیگران را جمع‌آوری کرده و در مواردی که تردید داشته، با احترام نظر خود را بیان کرده است .

ویژگی‌های برجسته

· زبان فارسی: در زمانه‌ای که بسیاری از متون علمی به عربی نوشته می‌شد، این کتاب به فارسی نگارش یافت تا فهم آن برای عموم آسان‌تر باشد .

ادبیات و اصطلاحات: در متن کتاب از واژگان و اصطلاحات هندی نیز برای نام‌گذاری برخی بیماری‌ها استفاده شده است .

منابع: نویسنده در این اثر به بیش از ۱۵۰ منبع پزشکی معتبر پیشینیان ارجاع داده است .