کتاب و سرانجام مرگ

«و سرانجام مرگ» رمانی تاریخی از آگاتا کریستی است که در سال ۱۹۴۴ منتشر شد. اتفاق‌های رمان ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد رخ می‌دهند و اولین رمانی است که داستان‌های تاریخی و پلیسی در آن ترکیب ‌شده‌اند.
خانواده‌ی ایمهوتپ کانون اغلب اتفاقات داستان است. رنیسنب، دختر خانواده به خاطر مرگ همسرش، مجبور می‌شود به خانه‌ی پدری برگردد و با فرزندش، تتی آن‌جا زندگی ‌کند. وقایع بسیاری زمینه‌ساز افسردگی عمیق رنیسنب شده‌اند که او اغلب از یادآوری کامل آن‌ها طفره می‌رود و با اشاراتی کوتاه از آن‌ها می‌گذرد. بزرگ‌ترین دلیل البته مرگ همسرش است که به خوشی‌های او پایان داده و او را روانه‌ی منزل پدرش کرده است. پدر که کاهن معبد است به مسافرت می‌رود و در غیاب او برادران رنیسنب مسوولیت‌های او را به عهده می‌گیرند. برادران گرچه تندخو و اهل جر و بحث هستند، اما در مقایسه با سایر آدم‌های شهر، ساده و بی غل و غش به نظر می‌رسند. رنیسنب از برادرانش راضی است و با وجود اختلافاتی اندک، حس می‌کند که می‌تواند با آن‌ها به تفاهم برسد. همه چیز با ثبات و آرامش پیش می‌رود تا این‌که زندگی‌ آن‌ها با ورود شخصی تازه و رقم خوردن اتفاقاتی تازه، همچون رود نیل در فصل بارندگی دچار طغیان و تلاطم می‌شود. برادران و پدرشان به گونه‌ای بسیار متفاوت ظاهر می‌شوند انگار شخصیت‌شان با آن‌چه پیش از این بوده‌، به کلی فرق کرده است.
کریستی شخصیت‌ها را در دل بحرانی قرار می‌دهد که جوهره‌ی درونی ناپیدای‌ آن‌ها برای خواننده آشکار می‌شود. اتفاقی که روابط خانواده را به هم می‌زند و موجب می‌شود همه چیز سمت و سوی دیگری پیدا کند، ورود نوفرت، همسر جدید ایمهوتپ به خانواده، زمینه‌ساز بسیاری از تقابل‌ها و جبهه‌گیری‌ها میان پدر و فرزندان‌اش می‌شود.
آگاتا کریستی برای نوشتن این داستان از تجارب باستان‌شناسان بهره برده و تحقیقاتی وسیع درباره‌ی زندگی در مصر باستان انجام داده است تا بتواند موقعیتی باورپذیر خلق کند. او کوشیده ظرایف زندگی روزمره‌ی مصریان باستان را بشناسد و از آن‌ها در این داستان‌ بهره ببرد. گرچه تفاوت‌های بسیاری در مولفه‌های داستانی از قبیل شخصیت‌پردازی، بستر رخدادها و موقعیت‌های مختلف، میان این رمان و سایر آثار کریستی وجود دارد، اما کشف معما آن را شبیه کتاب‌های دیگر این نویسنده می‌کند.
«و سرانجام مرگ» رمانی متفاوت در کارنامه‌ی پربار آگاتا کریستی است. او تلاش کرده علاوه بر ارائه‌ی داستانی جنایی به همان شکل کلاسیک خاص خودش، بعدی جامعه‌شناسی و تاریخی نیز به آن اضافه کند؛ اثری خواندنی برای علاقمندان بی‌شمار آثار این نویسنده.