کتاب مدیریت استراتژیک هنر

کتاب «مدیریت استراتژیک هنر» نوشته‌ی لیدیا واربانوا، اثری مرجع و میان‌رشته‌ای است که حاصل بیش از دو دهه تجربه‌ی نویسنده در تدریس و مشاوره در کارآفرینی فرهنگی و مدیریت هنر می‌باشد. دغدغه نویسنده که منجر به خلق اثر حاضر شده، این است که بسیاری از مدیران هنری و سازمان‌های فرهنگی هنوز از تفکر استراتژیک و ابزارهای کارآفرینانه به‌شکلی نظام‌مند استفاده نمی‌کنند و این غفلت، تهدیدی جدی برای پایداری و رشد آن‌ها در دنیای امروز به‌شمار می‌رود. در همین راستا، کتاب یک مسیر گام‌به‌گام کامل برای طراحی، اجرا و ارزیابی یک برنامه‌ی استراتژیک در سازمان‌های هنری و فرهنگی ترسیم می‌کند. فصول کتاب از کلی‌ترین مفاهیم تا جزئی‌ترین برنامه‌های عملیاتی را در برگرفته‌اند و هریک با پرسش‌های اساسی، مثال‌های واقعی، نمودارهای آموزشی و پیشنهادهایی برای مطالعه‌ی بیشتر غنی شده‌اند. فصل اول، «نوآوری و کارآفرینی در هنرها: یک رویکرد استراتژیک»، نقشه‌ی مفهومی کتاب را ترسیم می‌کند. در این فصل، نویسنده انواع سازمان‌های هنری (از موسسات دولتی گرفته تا گروه‌های مستقل، غیرانتفاعی و تجاری) را معرفی کرده و ضمن تعریف کارآفرینی درون‌سازمانی، توضیح می‌دهد سازمان‌های فرهنگی برای بقا نیازمند نوآوری مستمر در محصولات، فرایندها و مدل‌های کسب‌وکار خود هستند. فصل دوم با عنوان «مدیریت استراتژیک»، مبانی نظری این حوزه را در بستر هنر بازتعریف می‌کند. نویسنده تفاوت میان مدیریت عملیاتی روزمره و مدیریت استراتژیک بلندمدت را شرح می‌دهد و تأکید می‌کند رهبری استراتژیک در هنرها مستلزم ترکیب بینش هنری با واقع‌بینی مالی و اجتماعی است. فصل سوم، «فرایند برنامه‌ریزی استراتژیک»، رویکردهای مختلف برنامه‌ریزی (کلاسیک، تطبیقی، شهودی و...) را با توجه به ماهیت منحصربه‌فرد پروژه‌های هنری مقایسه کرده و چارچوبی انعطاف‌پذیر برای انتخاب روش مناسب ارائه می‌دهد. فصل چهارم، «تفکر استراتژیک» به مدیران هنری می‌آموزد چگونه یک چشم‌انداز واقعی تدوین کنند که هم ارزش‌های هنری سازمان را بازتاب دهد و هم برای ذی‌نفعان گوناگون (هنرمندان، مخاطبان، حامیان مالی و دولت) معنادار باشد. «تجزیه و تحلیل استراتژیک» عنوان فصل پنجم کتاب است که ابزارهای تحلیل محیط کلان و خرد، مانند تحلیل رقبا و ذی‌نفعان را آموزش می‌دهد. فصل ششم، «انتخاب استراتژی‌ها»، گزینه‌های پیش‌رو را در سه سطح سازمانی (رشد، ثبات، ادغام)، رقابتی (تمایز، تمرکز، رهبری هزینه) و مشارکتی (ائتلاف‌ها، شبکه‌سازی) بررسی می‌کند و برای هرکدام نمونه‌های موفقی از دنیای هنر ارائه می‌دهد. چهار فصل پایانی کتاب جنبه‌ی کاملا عملیاتی دارند و برنامه‌ریزی در چهار حوزه‌ی حیاتی، شامل بازاریابی، مدیریت منابع انسانی، برنامه‌ی تولید و تأمین سرمایه، را پوشش می‌دهند. در نهایت قابل ذکر است کتاب شامل 16 مطالعه‌ی موردی و مصاحبه‌های متعددی با مدیران هنری موفق می‌باشد. همچنین در هر فصل پرسش‌ها و مطالبی برای تمرین خوانندگان تعبیه شده است.