کتاب ارانوس و دین گرایی

فی‌المثل، در کتاب زنان سیبیلو و مردان بی‌ریش از نشر بیدگل نیز برجسته‌شدن نام افسانه نجم‌آبادی بر جلد رویکردی تبلیغاتی در اقتصاد نشر است؛ هرچند ذکر صریح مجموعه‌مقاله بودن اثر و نام دیگر نویسندگان، شفافیت بیشتری را ایجاب می‌کرد.

درود این کار غیرمعمول نیست و ناشران، با توجه به سازوکار بازار نشر و الزامات اقتصادی آن، گاه اثری را با برجسته‌کردن نام شناخته‌شده‌ترین نویسنده یا شاخص‌ترین مقاله معرفی می‌کنند. این شیوه، مادامی که حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان رعایت شده و انتساب اثر نادرست صورت نگرفته باشد، به‌خودی خود مصداق دزدی یا تخلف نشر نیست، بلکه رویکردی رایج در بازاریابی کتاب و جلب توجه مخاطب به شمار می‌آید. البته از منظر حرفه‌ای، شفافیت در معرفی ماهیت کتاب ــ از جمله مجموعه‌مقاله بودن آن و ذکر نام سایر نویسندگان ــ اقدامی مطلوب و قابل دفاع است، اما نبودِ این شفافیت را نباید لزوما با سرقت ادبی یا کتاب‌سازی به یک معنا گرفت. این دو، از حیث حقوقی و اخلاق نشر، مفاهیمی متمایز و نیازمند داوری‌های متفاوت‌اند.

سخن من این نیست که کتاب کتاب خوب و مفیدی نیست .کتتب درحوزه‌ی خود و برای علاقمندان به آن حوزه‌ی تخصصی می‌تواند بسیار هم مفید باشد.نقد من به نحوه‌ی چاپ کتاب و عنوان آن است که باعث گمراه شدن خریدار می‌شود.

به نگر من نظرات فوق گمراه کننده‌اند. نخستین مقاله که نام کتاب هم مأخوذ از آن است به فیگورهای فکری اصلی حلقۀ ارانوس یعنی شولم، کربن و الیاده اختصاص یافته و از قضا نقش هانری کربن در این اثر با تخصیص دو مقاله درباره و یک متن از خود وی برجسته شده است. سایر مقالات هم دربارۀ فلسفۀ و تصوّف اسلامی و یک مقاله از اشتراوس دربارۀ اگزیستانسیالیسم هایدگر جالب توجه‌اند. اساساً با یک مجموعه‌مقالات تخصصی در این اثر روبرو هستیم. بیش از نیمی از کتاب هم به متونی تعلّق گرفته که پیشتر چاپ نشده‌اند.

درحالیکه ۸۵۰ تومن پرداته اید و منتظرید تا کتابی با موضوعی که عنوان شده بخوانید متوجه می‌شوید که متاسفانه از اسم کتاب برای فروش این مجموعه مقالات سوء استفاده شده است. وقتی کتاب بناست مجموعه مقالات باشد عرف آن است که این امر به شکل واضح‌تری خود را در عنوان نمایش دهد ضمن اینکه به اینکه با اثری از مجموعه ای از نویسندگان مواجهید در جلدکتاب برخورد کنید.در حالیکه تنهاچیزی که از عنوان کتاب بر می‌آید این گمان است که شما با مجموعه ای از مقالات هانخراف روبروخواهید شد.متاسفانه.....

اگر منتظرید که کتابی از فوتر هانخراف بخوانید در اشتباهید.کتاب مجموعه مقالات است که تنها مقاله اول آن اث هانخراف می‌باشد.بقیه نوشته هایی از اشتراوس،کربن و...است.عنوان کتاب این اشتباه را ایجاد میکند که گویا بااثری یکپارچه از یک نویسنده مواجهیم ولی چنین نیست.مجموعه مقالاتی که مترجم اینجا و آنجا به چاپ رسانده اند گردآوری شده اند و البته در عنوان هم پس از اینکه به شکل بولد شده عنوان مقاله اول به عنوان نام کتاب انتخاب شده به شکل ریزتری عنوان مجموعه مقاله آمده است.شاید در این نیز حکمتی نهفته است...