کتاب حسین کرد شبستری

«حسین کرد شبستری» جلد اول از مجموعه «داستان عامه» است. داستان‌های عامیانه فارسی گنجینه‌ای از مضمون، تمثیل، ضرب‌المثل و آداب و رسوم فارسی‌زبانان است. توجه به چنین گنجینه‌هایی، پاسداشت فرهنگ و ادب کهن سرزمینی است به وسعت زبان فارسی. در چاپ جدید این داستان‌ها، با بهره از نسخه‌های متعدد و با به کارگیری رسم‌الخط جدید، نسخه‌ای حتی‌المقدور به دور از لغزش و اشتباه ارائه ‌شده است. چه بسیار کسانی که با خواندن این داستان‌ها با کتاب پیوندی همیشگی یافته‌اند، زیرا این داستان‌ها که اغلب روایت پهلوانی و مردانگی و عشق هستند با نثری شیرین و پرطمطراق با افسانه‌سازی و خیال‌پردازی خواننده را بر سر شوق می‌آورند و به خواندن ترغیب می‌کنند.
حسین کرد شبستری از داستان‌های مشهور فارسی است که موضوع آن مبارزه‌ی پهلوانان وابسته به دربار شاه عباس صفوی و نوچه‌های آن‌ها علیه دشمنان خارجی این شاه، یعنی ازبکان و عثمانیان است. این داستان برای نخستین بار در ۱۲۶۵ ق، در زمان رواج چاپ سنگی منتشر شد و به‌سبب برخی مولفه‌های زبانی، مانند به‌کارگیری زبان کوچه‌وبازار، و همچنین برخی مولفه‌های محتوایی، مانند تحقیر دشمنان خارجی ایران و ترویج حس وطن‌دوستی، با استقبال عمومی روبه‌رو شد، به گونه‌ای که نقالان و قصه‌خوانان آن را در قهوه‌خانه‌ها و سایر مجامع قصه‌خوانی نقل می‌کردند. «حسین کرد» یکی از چوپان‌زادگان و پهلوانان ایران است، که در آغاز مهتر و شاگرد پهلوان مسیح تکمه‌‌بند تبریزی از پهلوانان دربار شاه‌عباس صفوی بود. حسین کرد پس از اختلاف با همسر مسیح، تبریز را ترک می‌کند و در اصفهان به جمع پهلوانان شاه عباس می‌پیوندد. زمانی که حسین کرد مالیات هفت‌ساله‌ی ایران را از پادشاه هند می‌گیرد و به دربار شاه می‌آورد، شاه عباس به او خلعت فراوان می‌دهد و از آن پس، حسین کرد از نزدیکان شاه می‌شود. جایگاه او در میان پهلوانان شاه عباس همچون جایگاه رستم در جمع پهلوانان شاهنامه است. پهلوانان داستان به سرپرستی سید میرباقر آجرپز در خدمت شاه عباس به سر می‌برند و با دشمنان شاه مبارزه می‌کنند. مهم‌ترین ویژگی محتوایی این اثر که آن را از سایر داستان‌های فارسی متمایز می‌کند، تأکید محتوای این داستان بر هویت سیاسی - مذهبی «ایران» است و در گفتار شخصیت‌ها نیز بازتاب یافته است. پهلوانان ایرانی هنگام معرفی خود، با تعابیری چون «نهنگ ولایت ایران» و «شیعه‌ی علی ابن ابی‌طالب»، و در معرفی دشمنان ایران (ازبکان و عثمانیها) نیز با تعبیراتی خصمانه مانند «رافضی» و «نوکر عباس لوطی (شاه عباس)»، بر این هویت تأکید می‌کنند. عیاری از بن‌مایه‌های دیگر این داستان است. عیاری اگرچه ریشه‌ای طولانی در فرهنگ ایرانی دارد، مضمون آن در سیر تاریخ ایران ثابت نبوده است. عیاران از جوانمردانی عدالت‌خواه که در حمایت از مردم علیه حکومت‌ها صف‌آرایی می‌کردند، به‌تدریج به عمله‌ی حکومت‌ها برای تحکیم مبانی آن‌ها تبدیل شدند.
«حسین کرد شبستری» کتابی جالب برای خوانندگان علاقمند به داستان‌های شیرین عامه است که آن‌ها را به دوره‌ی صفویه و به میان عیاران می‌برد.