کتاب ادبیات مدرن آمریکای لاتین

در دهه‌ی ۱۹۶۰ ادبیات آمریکای لاتین چنان در جهان دیده شد که پیش‌تر سابقه نداشت. خورخه لوئیس بورخس، گابریل گارسیا مارکز، کارلوس فوئنتس، پابلو نرودا، اوکتاویو پاز و ماریو بارگاس یوسا در همان سال‌ها بخشی از فرهنگ عمومی خوانندگان تحصیل‌کرده‌ی انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و ایتالیایی‌زبان شدند، اما کمتر کسی از سنت ادبی‌ای خبر داشت که این نام‌ها از دل آن برخاسته بودند. کتاب «ادبیات مدرن آمریکای لاتین» نوشته‌ی روبرتو گونسالس اچه‌وریا درست همین فاصله را هدف گرفته است. اچه‌وریا استاد ادبیات هیسپانیک و تطبیقی در دانشگاه ییل است و این اثر را برای انتشارات دانشگاه آکسفورد نوشته است؛ کتابی که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد و نگاهش را از اواخر قرن هجدهم آغاز می‌کند و تا روزگار ما پیش می‌آورد.
ایده‌ی مرکزی کتاب این است که ادبیات آمریکای لاتین فقط مجموعه‌ای از ادبیات‌های ملی جدا از هم نیست، بلکه پدیده‌ای قاره‌ای است که در لحظه‌های بحران سیاسی به دامنه‌ی قاره‌ای و جهانی خودش آگاه شده است. نویسنده این لحظه‌ها را یکی‌یکی دنبال می‌کند: استقلال از اسپانیا؛ جنگ اسپانیا و آمریکا که با پیدایش «مدرنیسمو»، نخستین جنبش ادبی آمریکای لاتین همراه بود؛ پایان جنگ جهانی اول و انقلاب مکزیک که آوانگارد را به دنبال آورد؛ و انقلاب کوبا که جنبشی در رمان را برانگیخت و امروز با نام «بوم» شناخته می‌شود. به این ترتیب تاریخ ادبی و تاریخ سیاسی در این کتاب کنار هم پیش می‌روند و خواننده می‌بیند که چرا ادبیات مدرن این منطقه شکل و شتابی متفاوت از ادبیات اروپا و آمریکای شمالی پیدا کرد، بی‌آنکه از پیوندهای آن با ادبیات اروپا و آمریکا غفلت شود.
اچه‌وریا سراغ چهره‌های اصلی این ادبیات می‌رود: از آندرس بیو و خوزه ماریا اردیا در آغاز راه، تا بورخس و گارسیا مارکز در میانه‌ی مسیر، و فرناندو وایخو و روبرتو بولانیو در نسل‌های متأخرتر. ساختار فصل‌ها هم همین امتداد زمانی را نشان می‌دهد. یک فصل به نثر قرن نوزدهم اختصاص دارد که نویسنده آن را «آشکار شدن آمریکای لاتین» می‌نامد، فصلی دیگر داستان قرن بیستم را از منطقه‌گرایی تا مدرنیسم بررسی می‌کند و فصلی هم به ادبیات امروز آمریکای لاتین می‌پردازد.
«ادبیات مدرن آمریکای لاتین» برای خواننده‌ای مناسب است که بورخس یا گارسیا مارکز را خوانده و حالا می‌خواهد بداند این نویسندگان در چه بستر تاریخی و ادبی‌ای قرار می‌گیرند. چون کتاب در قالب یک درآمد کوتاه نوشته شده، بیشتر به کار آشنایی با کلیت این مسیر می‌آید و راه را برای سراغ گرفتن آثار و نویسندگان مشخص باز می‌گذارد.